Region

Apel o powołanie Muzeum – Miejsce Pamięci Ofiar Obu Totalitaryzmów w Działdowie

Szczegóły

Opublikowano: wtorek, 03 wrzesień 2024 10:03

Dzięki funduszom państwowym w czerwca br. została zakończona rewitalizacja (drugi etap prac budowlanych) głównego budynku obozowego w Działdowie (służył zarówno obozowi Soldau, jak i obozowi NKWD). W załączeniu aktualne zdjęcie tego obiektu. W budynku brak jest ścian działowych i części instalacji.

Od ponad roku trwa korespondencja z burmistrzem miasta Działdowa na temat przyszłych funkcji tegoż budynku. Prowadzona jest w uzgodnieniu z pozostałymi pierwotnymi wnioskodawcami zarówno ustanowienia Dnia Pamięci Ofiar Obu Totalitaryzmów na Warmii i Mazurach, jak i sygnatariuszami wprowadzenia pojęcia V Masowych Wywózek Polaków na Sybir.

Ostatnio pisma zostały skierowane także do panów: Marcina Kuchcińskiego, Marszałka Województwa Warmińsko-Mazurskiego i Bogdana Bartnickiego, Przewodniczącego Sejmiku Województwa Warmińsko-Mazurskiego, a także do Piotra Całbeckiego, Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego, Dominika Gulewskiego Prezydenta Torunia i Macieja Jana Glamowskiego, Prezydenta Grudziądza.

Jako autorzy wspomnianych wystąpień, uznaliśmy, że najlepiej będzie, gdy w dalszej części zamieścimy najważniejsze treści zawarte w ubiegłorocznych e-mailach skierowanych do burmistrza miasta Działdowa, i powtórzonych w ostatnio wysłanych pismach:

„Wobec możliwych kontaktów z ministerstwem ds. dziedzictwa narodowego, gdy nie została jeszcze przesądzona funkcja obiektów poobozowych, ani forma prawna podmiotu, który byłby wybrane funkcje realizował, to uważamy, iż istnieje pilna potrzeba otwarcia publicznej dyskusji na ten temat.
Do 2025 r., roku 80. rocznicy likwidacji obozu Soldau i utworzenia obozu NKWD w Działdowie nie zostało dużo czasu.

Ze swej strony proponujemy powołanie nowej instytucji kultury: Muzeum – Miejsce Pamięci Ofiar Obu Totalitaryzmów w Działdowie o zakresie:

obóz KL Soldau (w tym: podobóz w Iłowie-Osadzie), tajny obóz karny dla młodocianych w Lubawie, obozy NKWD w: Działdowie, Ciechanowie i Grudziądzu oraz stworzenie Centrum Dokumentacji Deportacji Polaków, w tym Pomorzan, Warmiaków, Mazurów i Mazowszan, na Sybir, czego wzorem może być Centrum Deportacji Górnoślązaków w Radzionkowie.

Warto rozważyć też przeniesienie z Olsztynka do Działdowa całej ekspozycji MULTIMEDIALNEGO MUZEUM OBOZU JENIECKIEGO STALAG IB. W Działdowie były początki funkcjonowania tego stalagu, a później w pobliżu miasta były jego podobozy. W Olsztynku nie zachowały się obiekty obozowe. Przeniesienie ekspozycji, i połączenie z jej z innymi, istotnie wzmocni jej oglądalność i dotychczasowe oddziaływanie.

Organizatorem przyszłego muzeum byłoby: Miasto Działdowo, a współprowadzącymi: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Samorząd Województwa Warmińsko-Mazurskiego, Samorząd Województwa Mazowieckiego (w obozie Soldau przeważali mieszkańcy północnej części Mazowsza), Samorząd Województwa Kujawsko-Pomorskiego (w obozie NKWD przeważali mieszkańcy Pomorza), i ewentualnie: Powiat Działdowski, Miasto Lubawa, Miasto Olsztynek, Miasto Toruń, Miasto Grudziądz, Miasto Płock, Miasto Ciechanów, Miasto Przasnysz, … Współpraca naukowa: Instytut Pamięci Narodowej, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, Instytut Północny im. Wojciecha Kętrzyńskiego w Olsztynie, Muzeum Pamięci Sybiru w Białymstoku, Muzeum Stutthof w Sztutowie, Centralne Muzeum Jeńców Wojennych w Łambinowicach, Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku, Wojskowe Biuro Historyczne i inne. Warto wykorzystać dokumenty zgromadzone przykładowo przez Płockie Towarzystwo Naukowe, Archiwum Fundacji Ośrodka Karta, Fundację Fort III Pomiechówek, Muzeum Pogranicza w Działdowie czy Pracownię Dokumentacji Dziejów Miasta Płońska.
Podstawę prawną stwarzającą możliwość wspólnego prowadzenia instytucji kultury przez więcej niż jeden podmiot stanowi art. 21 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz. U. z 2020 r. poz. 194). W chwili obecnej Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego prowadzi, jako wspólne 71 instytucji kultury.”

„Idea utworzenia w ramach tej postulowanej jednostki Centrum Dokumentacji Deportacji Polaków, w tym Pomorzan, Warmiaków, Mazurów i Mazowszan, na Sybir, czego wzorem może być Centrum Deportacji Górnoślązaków w Radzionkowie, uzyskała pozytywną ocenę dr. Dariusza Węgrzyna. Oto istotny fragment tejże oceny: "Cieszę się niezmiernie, że pojawiają się ważne inicjatywy upamiętnia ofiar totalitaryzmów. Bardzo kibicuje inicjatywie imiennego spisania ofiar. Niestety zdaję sobie sprawę jak dużo pracy wymaga takie upamiętnienie. Wszystko jest jednak do zrobienia. Ja zaczynając pracę nad śląską listą też nie byłem pewny, czy uda się ją zakończyć ...":

Dr Dariusz Węgrzyn jest głównym autorem "Księgi aresztowanych, internowanych i deportowanych z Górnego Śląska do ZSRR w 1945 roku”, zawierającej dane ... ponad 46 tys. osób!

Więcej: Prezentacja książki dr. Dariusza Węgrzyna „Księga aresztowanych, internowanych i deportowanych z Górnego Śląska do ZSRR w 1945 roku” – Katowice, 2 grudnia 2021 - Aktualności - Instytut Pamięci Narodowej - Katowice (ipn.gov.pl)

Zawansowane prace nad listą więźniów Soldau prowadzi Fundacja Fort III Pomiechówek. Gorąco polecamy odwiedzenie strony internetowej tej fundacji. W bazie więźniów znajduje się ok. 200 osób, które były też przetrzymywani w Soldau – jest, zatem istotny zalążek. Przy naszym pośrednictwie, wykaz ten Fundacja przekazała Urzędowi Marszałkowskiemu Województwa Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie.”

Istotnym zalążkiem bazy więźniów obozów NKWD jest lista wywiezionych na Sybir mieszkańców Torunia w lutym 1945 r. (Wykaz mieszkańców Torunia, którzy zmarli w wyniku deportacji przeprowadzonych przez NKWD w 1945 r. Biuletyn Głównej Komisji Badania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu- IPN, "Pamięć i Sprawiedliwość", 1995, XXXVIII, s. 168-174). W polskich wojskowych archiwach są przechowywane kopie poszczególnych transportów z imiennymi wykazami deportowanych osób.

Oczywiście, należy docenić wysiłki podejmowane od kilku lat przez Instytut Pamięci Narodowej w formie prowadzenia Centrum Informacji o Ofiarach II Wojny Światowej (ofiary.ipn.gov.pl), obejmujące Ofiary represji ze strony obu okupantów: niemieckiego i sowieckiego.

Ogromne znaczenie ma ugruntowany kult błogosławionych biskupów płockich: abp. Antoniego Juliana Nowowiejskiego i bp Leona Wetmańskiego oraz siostry Marii Teresy (Mieczysławy) Kowalskiej – pochodzących z Mazowsza Ofiar obozu Soldau. Mamy najnowszy aspekt, który jest niezwykle sprzyjający: za niecały rok grono błogosławionych zostanie powiększone o siostrę Krzysztofę Klomfass i 14 innych zakonnic ze Zgromadzenia św. Katarzyny Dziewicy i Męczennicy. Wszystkie siostry straciły życie w 1945 r. po wkroczeniu czerwonoarmistów na tereny Warmii, w tym trzy z nich zmarły na Sybirze w następstwie wywiezienia z obozu NKWD w Ciechanowie.

Marzy nam się, aby 18 stycznia 2025 r. w Działdowie (to będą V, jubileuszowe obchody) uczestniczyli, jak dotychczas, nie tylko co najmniej czterej biskupi, ale i, oprócz rzecz jasna marszałka województwa warmińsko-mazurskiego, jako gospodarza, marszałkowie województw: mazowieckiego i kujawsko-pomorskiego, a także pomorskiego i nie tylko.

Ponadto przypominamy Panom / Państwu o owocnej bliskiej współpracy pomiędzy oddziałami Związku Sybiraków w Toruniu i Olsztynie oraz rodzinami Ofiar obozu NKWD w Ciechanowie. W czasie konferencji sybirackiej w Toruniu, przygotowanej przy współpracy z Instytutem Pamięci Narodowej Oddział w Gdańsku, która odbyła się 24.04.2023 r. w budynku Urzędu Marszałkowskiego Województwa Kujawsko-Pomorskiego, pod patronatem m.in. Pana Marszałka i ówczesnego Prezydenta Torunia, przez jej uczestników został przyjęty apel o upowszechnienie pojęcia V Masowych Wywózek Polaków na Sybir, jakie miały miejsce w latach 1944-1945. Potem apel został uchwalony przez Zarząd Główny Związku Sybiraków w dniu 28.06.2023 r., a następnie przez Zarząd Główny Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej - w dniu 20.05.2024 r.

Podejmujemy wspomniane, ale i jeszcze inne inicjatywy, jak starania o upamiętnienie pomnikami Ofiar obozów NKWD w Ciechanowie (tu pomnik powinien powstać w IV kw. br.) i Grudziądzu, gdyż, jeśli nie uda się ich zrealizować teraz, to szanse na ich pomyślne sfinalizowanie kiedyś w przyszłości znacznie maleją. Sprawami upamiętnień zajmują się już, bowiem głównie wnuki, a nawet prawnuki, Ofiar.

Podsumowując, póki sprawy nie zostały przesadzone, bardzo liczymy na włączenie się osobiście Panów i reprezentowanych przez Panów Organizacji do działań zmierzających do powołania wielce potrzebnej nowej instytucji kultury: Muzeum – Miejsca Pamięci Ofiar Obu Totalitaryzmów w Działdowie. Inicjatywa ma, przecież charakter nie lokalny, a co najmniej ponadregionalny.

Z poważaniem,

Jan Myrcha

Prezes Oddziału Związku Sybiraków

Jerzy Buczyński, w imieniu rodzin Ofiar obozu NKWD w Toruniu w Ciechanowie, członek nadzwyczajny Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej Obwód w Ciechanowie

PS.
Dziękujemy za umieszczenie na stronie internetowej ZG ZS artykułu autorstwa Marcina Węglińskiego z IPN Oddział w Gdańsku:
https://sybiracyzg.pl/?p=20411

Niedawna wypowiedź medialna burmistrza Działdowa, który chce umieścić w głównym budynku obozowym Centrum Usług Wspólnych.

— Niszczejący budynek obozowy był bardzo dużym wyrzutem sumienia dla miasta, tym bardziej, że spotykaliśmy się tutaj co roku, podczas obchodów rocznicy wybuchu II wojny światowej — powiedział burmistrz Działdowa, Grzegorz Mrowiński. — Widziałem, jak obiekt ten popada w ruinę i było mi naprawdę wstyd. Ale byliśmy bezradni. Środki potrzebne na jego remont przerastały możliwości finansowe budżetu miasta. Teraz pierwszy etap remontu za nami, przygotowujemy się do drugiego. Będziemy chcieli pozyskać pieniądze z Funduszy Szwajcarskich, które pozwolą nam stworzyć tutaj Centrum Usług Społecznych z myślą o starzejącym się społeczeństwie Działdowa i powiatu. Oczywiście tragiczna historia tego miejsca będzie należycie upamiętniona: izbą historyczną, muzeum, a także zielenią w części przeszkolonej. Obiekt na pewno będzie drogi w utrzymaniu i myślimy też o innych jego funkcjach, które pozwolą nam odciążyć budżet miasta.

Burmistrz najwyraźniej traktuje odbudowany budynek jak obiekt pokoszarowy, a nie jak obozowy. Być może jego znaczna część będzie wynajmowana podmiotom komercyjnym. Reprezentuje bardzo praktyczne podejście, które stosowane przez jego poprzedników doprowadziło autentyczny obiekt do najpierw dewastacji a w efekcie do ruiny.

Czytaj więcej: Apel o powołanie Muzeum – Miejsce Pamięci Ofiar Obu Totalitaryzmów w Działdowie

Sierpniowa "Debata" już w sprzedaży. Artykuły m.in. Bachmury, Rosłana, Stachowiaka, Ulewicz, Piórek, Kowalczyka, Korejwo i Sochy

Szczegóły

Opublikowano: piątek, 23 sierpień 2024 11:57

W sierpniowej „Debacie” przeczytamy dużo ciekawych tekstów m.in.:

Bogdan Bachmura (Istnienie narodu ponad wszystko), Marek Skolimowski oraz Andrzej Dramiński spierają się o sens Powstania Warszawskiego

Jan Rosłan opisuje Polskę jak folwark pod rządami premiera Donalda Tuska

Jacek Stachowiak z Londynu o rozliczeniach władzy za decyzja podczas walki c Covid-19 (Wstyd zamiast kary): Bilans pandemii w Wielkiej Brytanii to ponad dwieście dwadzieścia tysięcy ofiar śmiertelnych. Bilans publicznego śledztwa w sprawie walki z covidem to na razie kilkudziesięciu przepytanych świadków, wśród nich dwóch byłych premierów z Partii Konserwatywnej oraz trzech byłych szefów krajowych rządów Walii, Szkocji i Irlandii Północnej.

Bożena Ulewicz napisała o „Życie w cieniu zarazy”. Liczna migracja uchodźcza sprawiła, że nastąpił tak znaczący wzrost zakażeń w Polsce.

Magdalena Piórek (As w ukraińskim rękawie”): 6 sierpnia 2024 r. Rosjanie obudzili się w nowej rzeczywistości. Po raz pierwszy od dawna – właściwie od czasu zakończenia Wielkiej Wojny Ojczyźnianej - na rosyjskiej ziemi stanęła stopa żołnierza obcej armii.

Adam Kowalczyk napisał o przyczynach antyimigranckich rozruchach w Wielkiej Brytanii.

Adam Jerzy Socha przedstawił sylwetki nowych świadków Władysławy Winiarskiej, oskarżonej o wyłudzenie świadczeń z Urzędu ds Kombatantów i Osób Represjonowanych: byłych posłów Leszka Bubla, Jerzego Gosiewskiego i Pawła Abramskiego.

Bogdan Bachmura (Z podwórka na olimpiadę), napisał o rozliczeniach w polskim sporcie po Igrzyskach Olimpijskich w Paryżu.

Henryk Pejchert napisał o nowej świeckiej religiii – klimatyzmie.

Andrzej Dramiński o zniewalaniu poselskich sumień

Radosław Nojman przepisał Konkordat – umowę między Stolicą Apostolską a danym
państwem.

Waldemar Brenda napisał o Polakach w Gruzji i Gruzinach w Polsce

Tadeusz Pardej (Polsko, wołamy o pomoc) o stanie stosunków polsko-litewskich po 30 latach od podpisania „Traktatu o przyjaznych stosunkach i dobrosąsiedzkiej współpracy”.

Mariusz T. Korejwo kontynuuje historię „Wielkiej weryfikacji” autochtonów na Warmii i Mazurach przez wojewodę olsztyńskiego Mieczysława Moczara i formach oporu ludności b. Prus Wschodnich.

Andrzej Dramiński: Olsztyn, a kiedy „Allenstein”? Podczas spotkania w Sztynorcie przed pałacem rodziny von Lehndorf w sierpniu 2022 r. pani Cornelia Pieper, Konsul Generalna Republiki Federalnej Niemiec witając się z publicznością, oczywiście większość stanowili Polacy i z Niemcami, powiedziała po niemiecku: Jestem z Danzig (Ich bin aus Danzig).

Andrzej Józwik: Kant, Bóg i religia
25. stycznia br. w siedzibie Archiwum Państwowego w Olsztynie rozpoczęły się oficjalne obchody Roku Immanuela Kanta na Warmii i Mazurach. Rok ten został ustanowiony przez Sejmik Województwa Warmińsko-Mazurskiego na wniosek Archiwum Państwowego w Olsztynie jako upamiętnienie 300. rocznicy urodzin wielkiego, niemieckiego filozofa, który był także związany z naszym regionem, bo po studiach pracował jako domowy nauczyciel w Jarnołtowie w powiecie ostródzkim, choć większość swego życia spędził w Królewcu. Z tej okazji polecamy szkic filozofa
i księdza, który czasami gości na łamach „Debaty”

Numer „Debaty zamykają „Igrzyska bez chleba, czyli Debatka nr 20, autorska rubryka polityczno-satyryczna Adama Jerzego Sochy, którą jedni się zachwycają, inni nienawidzą (autora i rubrykę).

Zapraszamy do lektury!

Tyle ciekawych tekstów za jedyne 5 zł nabędziesz w następujących punktach:

Punkty sprzedaży w Olsztynie:
Centrum Książki pl. Jana Pawła II 2/3,
Orion Jagiellońska 33/82,
Logos Kołobrzeska 5,
KIOSK Z PRASĄ
10 959 Olsztyn, ul. 11 listopada 9
SKLEP PAPIERNICZY
Olsztyn, ul Dworcowa 35
tel. 89 539 98 40
WARMIŃSKA KSIĘGARNIA DIECEZJALNA
„HOSIANUM”
10 024 Olsztyn, ul Długosza 3/1
tel. 89 527 35 28
KIOSK Z PRASĄ
Olsztyn Pieczewo, ul Panasa 1 a
róg ul Wilczyńskiego
Tel. 605 990 115
RELAX
10 290 Olsztyn, al Wojska Polskiego 74/16
obok Restauracji KOLOROWA
Tel. 508 061 231
ASNET PUNKT XERO
10 527 Olsztyn, Ul. Partyzantów 88
OLSZTYN KORTOWO
WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH
ul Oczapowskiego 4, Punkt Xero
tel. 660 773 070
CENTRUM KSIĄŻKI
Olsztyn, PL Jana Pawła II 2/3
tel. 89 527 30 44
SALONIK PRASOWY
10-437 Olsztyn, ul. Dworcowa 35

W województwie warmińsko-mazurskim „Debatę” można nabyć także w punktach KOLPORTERA, w salonikach prasowych i sklepach, które prowadzą sprzedaż prasy. Podajemy wykaz miejscowości, w których można nabyć nasz miesięcznik.
W nawiasie ilość punktów sprzedaży: Bartoszyce (14), Biskupiec (1), Dobre Miasto (2), Działdowo (3), Giżycko (13), Górowo Iławeckie (1), Iława (9), Kętrzyn (15), Kisielice (1), Kurzętnik (1), Lubawa (1), Morąg (1), Mrągowo (4), Olsztyn (60), Ostróda (12), Reszel (1), Ruciane Nida (1), Susz (1), Szczytno (7), Węgorzewo (1) oraz w księgarniach:
Wena pl. Konstytucji 3 Maja 8, 11-200 Bartoszyce
Warmińska ul. Kościuszki 12, 14-500 Braniewo
ABC Mickiewicza 27, 13-200 Działdowo
Mentor PH Tu i teraz, Mickiewicza 19, 19-300 Ełk
Metis Niepodległości 2, 14-200 Iława
Verso Sikorskiego 20/1A,11-400 Kętrzyn
Merkuriusz Mickiewicza 12, 11-430 Korsze
Im.I.Krasickiego Powstańców Warszawy 14, 11-100 Lidzbark Warmiński
Wiedza 3 Maja 4, 14-300 Morąg
Współczesna Ratuszowa 4, 11-700 Mrągowo
Errata Kościelna 4, 13-100 Nidzica
Popularna Czarnieckiego 25, 14-100 Ostróda
Lexica Zamkowa 2, 14-100 Ostróda
Impuls Czarnieckiego 32, 14-100 Ostróda
Fraszka Polska 1, 12-100 Szczytno
Kropka Floriańska 2, 11-300 Biskupiec

UWAGA! Można też kupić "Debatę" w formie PDF. Wystarczy przelać 5 zł lub najlepiej od razu zapłacić za rok z góry 60 zł na konto Fundacji "Debata": 26 24 9 0000 5 0000 45 00 1354 7512 KRS 0000337806 i wysłać potwierdzenie wpłaty na adres: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Czytaj więcej: Sierpniowa "Debata" już w sprzedaży. Artykuły m.in. Bachmury, Rosłana, Stachowiaka, Ulewicz,...

Śledztwo w sprawie śmierci proboszcza parafii pw. Matki Miłosierdzia Ostrobramskiej w Piszu

Szczegóły

Opublikowano: środa, 14 sierpień 2024 13:49

Paweł Wolski

W sprawie okoliczności i przyczyny śmierci ks. Tadeusza Krzywińskiego policja i prokuratura prowadzą "bardzo intensywne czynności śledcze". Proboszcz parafii pw. Matki Miłosierdzia Ostrobramskiej w Piszu miał ranę zadaną ostrym narzędziem w klatkę piersiową.

— Ciało odnalazł członek najbliższej rodziny księdza, było to w poniedziałek. Dziś odbyła się sekcja zwłok zmarłego i wiadomo, że zgon był wynikiem rany zadanej ostrym narzędziem w klatkę piersiową. Obrażenia te spowodowały zgon, ale nie wiemy, w jakich okolicznościach powstały. Sekcja zwłok nie dała na to pytanie jednoznacznej odpowiedzi — we wtorek (13 sierpnia) poinformował PAP rzecznik prasowy Prokuratury Okręgowej w Olsztynie.

Prokurator Daniel Brodowski dodał, że pod uwagę brane są trzy wersje wydarzeń: samobójstwo (choć niezmiernie rzadko dochodzi do tego typu samobójstw), zabójstwo oraz nieumyślne spowodowanie śmierci.

Z informacji przekazanych PAP przez prokuratora wynika, że ksiądz mieszkał na plebanii sam. Nic nie wskazuje na to, by plebania została okradziona.

— Śledztwo jest prowadzone w sprawie, nikomu nie przedstawiono zarzutów — powiedział prokurator Brodowski i podkreślił, że zarówno policja, jak i prokuratura prowadzą "bardzo intensywne czynności śledcze", by rozwikłać okoliczności i przyczyny zgonu księdza. Dodał, że ze względu na dobro postępowania na tym etapie nie może ujawnić żadnych innych informacji.

Ks.Tadeusz Krzywiński miał 53 lata, od wielu lat sprawował funkcję proboszcza w parafii pw. Matki Miłosierdzia Ostrobramskiej w Piszu. Informację o jego śmierci przekazała w poniedziałek, 12 sierpnia, diecezja w Ełku.

(pw,)

Czytaj więcej: Śledztwo w sprawie śmierci proboszcza parafii pw. Matki Miłosierdzia Ostrobramskiej w Piszu

Zarzuty NIK w sprawie finansowania kampanii do Sejmu Artura Chojeckiego

Szczegóły

Opublikowano: poniedziałek, 12 sierpień 2024 13:26

Adam Jerzy Socha

Śledztwo w sprawie finansowania kampanii wyborczej do Sejmu w 2023 roku ówczesnego wojewody Artura Chojeckiego ze środków budżetu Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Wojewódzkiego w Olsztynie przejęła Prokuratura Okręgowa w Olsztynie. Śledztwo to jest pokłosiem wyników kontroli NIK budżetu urzędu za 2023 rok. Utajniony do tej pory raport NIK właśnie ujrzał światło dzienne.

Rozpoczęta w styczniu 2024 roku kontrola NIK zakończyła się 3 kwietnia i następnego dnia wojewoda Radosław Król (PSL) złożył zawiadomienie do prokuratury. Zawiadomienie dotyczyło w szczególności analizy umów i materiałów promocyjnych z okresu ostatniej kampanii wyborczej, w której z listy PiS (z numerem 2) startował wojewoda Artur Chojecki (artykuł 231 Kodeksu Karnego oraz artykuły 506 i 507 Kodeksu Wyborczego, które stanowią o nieprawidłowościach w finansowaniu komitetów wyborczych).

Kolorowa broszura "8 lat pracy wojewody" w skrzynkach pocztowych

Przypomnę, iż w sierpniu 2023 roku informowałem, iż do skrzynek pocztowych mieszkańców Olsztyna trafiła pięknie wydana kolorowa broszura na papierze kredowym. Na stronie tytułowej zdjęcie Artura Chojeckiego i tytuł "Krótka relacja z 8 lat pracy". Z kolejnych stron dowiedzieliśmy się o sukcesach rządu reprezentowanego przez wojewodę Chojeckiego, ale także o nim jako człowieku, że jest: "kochającym mężem i ojcem, wychowuje wraz z żoną Agnieszką trzech synów i córkę, dla których w każdą sobotę przygotowuje pizzę. Relaksuje się, biegając oraz słuchając muzyki chillout. Prywatnie jest odpowiedzialny, pomocny i empatyczny".

W ulotce znalazła się masa zdjęć z wojewodą i opisy dokonań związanych z inwestycjami, zdrowiem, czy bezpieczeństwem. Nie brakowało też nawiązania do patriotyzmu, polityki rodzinnej i społecznej. Oficjalnie ulotka nie stanowiła materiału wyborczego, lecz miała charakter informacyjny. Na moje pytanie, ile kosztowały druk i kolportaż broszury oraz z jakiego budżetu urzędu wojewódzkiego wyasygnowano na nią środki rzecznik prasowy Krzysztof Guzek odpisał:

"Z uwagi na fakt, iż udzielenie kompletnej odpowiedzi na Pańskie pytania wymaga zebrania wielu danych z różnych wydziałów urzędu, a dodatkowo dużą ilość pilnych do wykonania zadań bieżących oraz biorąc pod uwagę trwający okres urlopowy i zmniejszoną obsadę osobową, pragnę nadmienić, iż odpowiedzi na Pańskie pytania zostaną udzielone w terminie nie późniejszym niż do 30 września br".

Ale i po 30 września nie otrzymałem odpowiedzi. Odpowiedzi udzieliła dopiero kontrola NIK.

W raporcie z tej kontroli czytamy:

„Stwierdzone nieprawidłowości (m.in.): sfinansowanie ze środków budżetu państwa dwóch spotów wyborczych byłego Wojewody, za wykonanie których Urząd zapłacił łącznie 10 tys. zł, nierzetelne postępowanie związanym z wykorzystaniem przez Urząd filmów, infografik oraz z przeprowadzeniem kampanii sponsorowanej w serwisie Facebook, na którą wydatkowano 90 tys. zł, nierzetelny opis przedmiotu zamówienia dotyczącym wykonania materiałów informacyjnych, za który zapłacono 21,3 tys. zł.

Badaniem objęto poniesione w Urzędzie wydatki w wysokości 209,2 tys. zł na kampanie informacyjne, które miały na celu podniesienie świadomości społecznej mieszkańców odnośnie działalności Wojewody oraz zadań i programów rządowych.

W ramach tych kampanii zawarto sześć umów, trzy z nich obejmowały przygotowanie filmów i infografik. W ramach dwóch ww. umów zrealizowano materiały (dwa filmy), na których przedstawiono ówczesnego Wojewodę jako kandydata do sejmu z podaniem pozycji na liście wyborczej partii.

Materiały nie na profilu urzędu a Artura Chojeckiego - kandydata do Sejmu

W ramach realizacji umowy zawartej na przeprowadzenie kampanii sponsorowanej w serwisie Facebook, opublikowano 10 filmów dotyczących zadań i programów rządowych realizowanych przez Wojewodę na terenie województwa oraz 20 infografik
w formie multimedialnej. Materiały te przedstawiały ówczesnego Wojewodę biorącego udział m.in. w biegach, grającego w piłkę, ruszającego na pielgrzymkę czy uczestniczącego w piknikach na terenie województwa. Zrealizowane materiały nie
zostały zamieszczone na portalu społecznościowym Urzędu (Facebooku). Były natomiast prezentowane na prywatnym profilu Artura Chojeckiego. Profil ten nosił nazwę „Artur Chojecki – kandydat do Sejmu”.

Przedmiotowa umowa została zawarta przez ówczesnego Dyrektora Wydziału Obsługi Urzędu (Piotra Junkera - przypis A.Socha) (z upoważnienia Dyrektora Generalnego Pawła Żukowskiego – przypis A.Socha). (…) Z przedstawionej przez wykonawcę dokumentacji monitorowania wyświetleń wynikało, że do 30 czerwca 2023 r. podlegał temu profil „Artur Chojecki – Wojewoda Warmińsko-Mazurski”, a we wrześniu 2023 r. profil „Artur Chojecki – kandydat do Sejmu”.

Urząd, z tytułu realizacji umowy, otrzymał od wykonawcy pięć faktur. Wszystkie zostały podpisane przez ówczesnego dyrektora Biura Wojewody (Agnieszka Warakomska-Poczobutt – przypis A.Socha) oraz Dyrektora Generalnego Urzędu ze wskazaniem, że zostały one sprawdzone pod względem merytorycznym. Za realizację tej umowy Urząd zapłacił 90 tys. zł.

Dwa spooty wyborcze

W ramach realizacji dwóch umów, zawartych przez Urząd z osobą fizyczną, na realizację usług na łączną kwotę 10 tys. zł przygotowano dwa materiały audiowizualne (spoty wyborcze) o długości do 2 minut, publikowane następnie na profilu ówczesnego Wojewody w serwisie Facebook. Oba opatrzono napisem „materiał wyborczy KW Prawo i Sprawiedliwość”.

Pierwszy z filmów pt. „Krótka relacja z 8 lat pracy Wojewody Warmińsko-Mazurskiego” użyty został na potrzeby sponsorowanej kampanii reklamowej przeprowadzonej w dniach od 24 września do 13 października 2023 r. na profilu „Artur Chojecki – kandydat do Sejmu”.

Drugi film pt. „Razem możemy więcej - 8 lat owocnej współpracy z samorządami” wykorzystano analogicznie, umieszczając go w serwisie Facebook od 9 października 2023 r. do 27 marca 2024 r.

Po tym dniu materiał usunięto. Dyrektor Generalna Urzędu wyjaśniła, że Biuro Wojewody nie dysponuje tym materiałem.

Pomimo, że wymienione filmy przedstawiały ówczesnego Wojewodę jako kandydata do Sejmu RP (z podaniem pozycji na liście wyborczej) i posłużyły promocji jego osoby, za ich wykonanie zapłacił Urząd. Obie umowy z wykonawcą podpisał ówczesny Dyrektor Generalny, natomiast rachunki przedstawione przez wykonawcę zatwierdzili pod względem merytorycznym ówcześni dyrektorzy: Biura Wojewody oraz Generalny.

W celu umieszczenia w serwisie Facebook reklam dotyczących zagadnień społecznych, wyborów lub polityki warunkiem koniecznym było ujawnienie, kto za te reklamy zapłacił. Analiza NIK profilu byłego Wojewody przeprowadzona w serwisie
Facebook wykazała, że reklamy z użyciem przedmiotowych materiałów audiowizualnych zawierały informacje, że zostały opłacone przez Komitet Wyborczy Prawi i Sprawiedliwość.

- Wiem, że kontrola NIK wykazała nieprawidłowość w wydatkowaniu środków publicznych. Popełniono błąd w wyniku nieumyślnej pomyłki urzędnika. Zanim prokuratura zajęła się ta sprawą szkoda finansowa została uregulowana ze środków prywatnych na konto urzędu wojewódzkiego niezwłocznie po jej ustaleniu. Taki incydent nie powinien był mieć miejsca, nad czym ubolewam - czytamy w przesłanym mediom oświadczeniu - tłumaczy poseł PiS, Artur Chojecki,

NIK potwierdził w protokole, iż w dniu 29 marca 2024 r. Artur Chojecki dokonał wpłaty na konto Urzędu kwoty 11 tys. zł, tj. o 1 tys. zł wyższej od wydatków poniesionych na ten cel przez Urząd.

Zlecenie na wydruk i kolportaż broszur i produkcję banerów
.
W ramach pozostałych trzech umów zlecono wydruk oraz kolportaż 200 tys. egzemplarzy broszury informacyjnej, 300 banerów oraz 20 tys. egzemplarzy sprawozdania opisującego działania Wojewody jako organu administracji rządowej.

W przypadku banerów, w lipcu 2023 r. skierowano do potencjalnych wykonawców zapytanie ofertowe na wykonanie projektu baneru informacyjnego oraz jego wydruku w ilości 300 sztuk. Zapytanie ofertowe oraz umowę na wykonanie ww. przedmiotu
zamówienia zaakceptował ówczesny Dyrektor Wydziału Obsługi Urzędu (z upoważnienia Dyrektora Generalnego).

Za realizację powyższej umowy Urząd zapłacił 21,3 tys. zł. Przed dokonaniem płatności faktura za usługę została podpisana przez ówczesnych dyrektorów: Biura Wojewody oraz Dyrektora Generalnego ze wskazaniem, że została ona sprawdzona pod względem merytorycznym.

Urząd nie dysponował, według stanu na 25 marca 2024 r., dokumentacją, z której wynikałoby jaki zamówiono baner (infografika, wielkość), jaki został wykonany, gdzie oraz w jakiej liczbie egzemplarzy został rozmieszczony.

Były Dyrektor Generalny w zakresie braku infografiki i treści baneru zeznał, m.in. że wedle jego obecnej, jak i zapewne ówczesnej wiedzy określenie w opisie przedmiotu zamówienia tematyki baneru poprzez jego tytuł „Krótka realizacja z 8 lat pracy Wojewody Warmińsko-Mazurskiego opisujący działania Wojewody jako organu administracji rządowej”, było wystarczające ze względu na fakt, iż w rozdziale 10 w ust. 1 zapytania ofertowego cena była wskazana jako 100% wagi kryteriów.

Artur Chojecki oddzwonił do mnie i wyjaśnił:

- Profil na FB wojewody założył jeden z urzędników. Były na nim zamieszczane wyłącznie moje działania jako wojewody. Profile innych osób publicznych też tak są prowadzone i też ich prowadzenie jest opłacane z budżetu danego urzędu. W momencie, gdy zmieniliśmy nazwe profilu na „kandydat na posła”, to prowadzenie profilu było finansowane przez Komitet Wyborczy PiS. Może kontrola NIK nie potrafiła rozróżnić finansowania profilu wojewody od profilu kandydata na posła? - zastanawia się Artur Chojecki. - Firma, która obsługiwała profil twierdziła, że wszystko jest zgodne z prawem wyborczym.

Obecnie trwają przesłuchania podległych byłemu wojewodzie urzędników, którzy podpisywali i akceptowali umowy. Jak poinformował mnie Artur Chojecki, on do tej pory nie został przesłuchany i nie przedstawiono mu żadnych zarzutów.
Adam Socha

Czytaj więcej: Zarzuty NIK w sprawie finansowania kampanii do Sejmu Artura Chojeckiego