Region

Marszałek województwa Warmińsko-Mazurskiego Marcin Kuchciński (PO) odpowiedział na interpelację radnego Sejmiku Województwa Warmińsko-Mazurskiego z PiS dr. Pawła Piotra Warota. Potwierdził, iż zarząd województwa dofinansował imprezy "Borussi" i w samych superlatywach opisał działalność Stowarzyszenia Wspólnota Kulturowa "Borussia" i Fundacji "Borussia".

Radny Warot zarzucił w interpelacji finansowanie przez samorząd województwa działań organizowanych przez Stowarzyszenie „Borussia”, które "służą promowaniu komunizmu i wspieraniu niemieckiej narracji historycznej”.

Radny PiS Warot: "Dlaczego Zarząd Województwa finansuje Borussię? Odpowiedź Borussi

Radny do takiego przekonania doszedł po wspólnym posiedzeniu Komisji Kultury i Edukacji oraz Komisji ds. Mniejszości Narodowych i Etnicznych Sejmiku, które odbyło się 13 listopada w siedzibie Stowarzyszenia i zarazem Fundacji „Borussia”. Władze stowarzyszenia zabiegały w ten sposób o kontynuację finansowania jego działalności.

Radnych gościła Prezes Stowarzyszenia „Borussia” Kornelia Kurowska wraz z członkinią Zarządu Ewą Romanowską oraz gościem z Fundacji Goethego z Niemiec (partner Stowarzyszeni wraz z z Polsko-Niemiecką Współpracą Młodzieży, Polsko-Amerykańską Fundacją Wolności, i powołanej przez nią Fundacją Liderów – wspierają elity Europy Wschodniej, które wykazują postawy obywatelskie, samorząd województwa i Olsztyna).

Panie przedstawiły historię i działalność stowarzyszenia. Radni podzielili opinię Przewodniczącego Komisji ds. Mniejszości Narodowych i Etnicznych Jarosława Słomy (PO), iż Borussia jest „perłą w koronie inicjatyw społecznych na Warmii i Mazurach”. Zastrzeżenia zgłosili radni PiS Wojciech Cybulski i Paweł Warot, a radna Bożenna Ulewicz jedynie zabrała głos w kwestii obrony przez „Borussię” Pomnika Wdzięczności Armii Radzieckiej w Olsztynie, po czym opuściła spotkanie.

Cytuje za Protokołem z tego posiedzenia, głosy tych radnych. Jak przekazał mi radny Warot ich wypowiedzi zostały ocenzurowane; dopiszę więc usunięte fragmenty, które przekazał mi radny.

„Radny Wojciech Cybulski zapytał, skąd wzięła się nazwa fundacji „Borussia”?

Prezes Kornelia Kurowska wyjaśniła, iż nazwa fundacji wzięła się od nazwy stowarzyszenia. Natomiast słowo „Borussia” jest to łacińskie określenie dawnej nazwy naszego regionu, tj. Prus.

Radna Bożenna Ulewicz dodała, iż działalność stowarzyszenia jest ważna dla regionu jednak niektóre działania, takie jak: obrona Pomnika Wdzięczności Armii Radzieckiej w Olsztynie budzą spore kontrowersje. Zdaniem radnej pomnik symbolizuje zniewolenie. Dodała, iż obiekt nie musi zostać zniszczony, ale powinien zostać przeniesiony z centrum Olsztyna.

Prezes Kornelia Kurowska wyjaśniła, iż usunięcie tego monumentu z centrum miasta to nie tylko usunięcie monumentu Dunikowskiego, który budzi kontrowersje ze względu na postać twórcy oraz swoją wymowę. Zwróciła uwagę, że pomnik służy przypomnieniu wydarzeń z 1945 r,. tj. po wkroczeniu do Olsztyna żołnierzy radzieckich. Przypomniała, iż Olsztyn ( Allenstein) w styczniu 1945 został zniszczony przez żołnierzy rosyjskich. Dodała, że jeżeli usuniemy pomnik, to już nikt nie będzie pamiętał o tych tragicznych wydarzeniach.

Członkini Zarządu Stowarzyszenia, p. Ewa Romanowska dodała, iż intencją stowarzyszenia było, aby nie zapomniano o wpływie tego wydarzenia na miejsce, ludzi oraz historię Polski.

Radny Wojciech Cybulski powiedział, iż w Niemczech obecnie nie znajdziemy żadnych symboli nazistowskich, pomimo to wszyscy wiedzą, czym był nazizm, więc o czym ma przypominać pomnik.

Członkini Zarządu Stowarzyszenia, p. Ewa Romanowska stwierdziła, iż monument powinien mieć formę np. elementu instalacji projektu edukacyjnego.

Radny Wojciech Cybulski stwierdził, iż nie można bronić pomnika, który upamiętnia ideologię totalitarną, antyludzką, bezbożną.

Przewodnicząca Komisji Magdalena Hoffleit stwierdziła, iż dyskusje radnych odbiegają od tematu posiedzenia. Zdaniem Przewodniczącej, każdy może mieć prawo do własnych poglądów.

Radny Paweł Piotr Warot powiedział, iż nie pierwszy raz jest w domu przedpogrzebowym i docenia fakt iż budynek został wyremontowany i przywrócony pamięci. (Dom przedpogrzebowy gminy żydowskiej Bet Tahar zaprojektowany przez wybitnego architekta Ericha Mendelsohna, pochodzącego z Olsztyna, odbudowany staraniem „Borussi”, jest obecnie jego siedzibą – przypis A.Socha).

Radny ma wrażenie, że „Borussia” łączy żydowskość z ideologią komunizmu. Następnie poinformował, iż kilka dni temu wszyscy radni otrzymali mailem zaproszenie „w piątek 8 listopada o godz. 17.00 zapraszamy do Domu Mendelsohna na wieczór poświęcony rocznicy Nocy Pogromów. 86 lat temu w całych hitlerowskich Niemczech, m.in. w Olsztynie, zapłonęły synagogi, niszczono żydowskie fabryki, sklepy i mieszkania. Aresztowano kilkadziesiąt tysięcy osób. Noc Pogromów była preludium zagłady. Dla upamiętnienia tych tragicznych wydarzeń z 1938 r. 9 listopada został ustanowiony Międzynarodowym Dniem Walki z Faszyzmem i Antysemityzmem”…(zapis stenograficzny) Została zaproszona Pani, która wygłosiła referat, pt. Jak uchronić świat przed napierającym faszyzmem? Czy uratuje nas „nowy Komunizm”? Dodał, iż w Konstytucji RP, oba systemy totalitarne są negowane.

Zdaniem radnego prelekcja powinna być skierowana do Niemców, a nie Polaków.

Członkini Zarządu Stowarzyszenia, p. Ewa Romanowska dodała, iż edukacja służy wzbogaceniu wiedzy historycznej nt. tamtych wydarzeń. Stwierdziła, iż wydarzenia organizowane przez Stowarzyszenie są wydarzeniami otwartymi i przychodzą na nie osoby, które chcą zgłębiać ww. temat. Dodała, iż szkoda, że radny nie uczestniczył w spotkaniu, ponieważ dyskusja była bardzo ciekawa, a na widowni byli zarówno Polacy, Niemcy i Żydzi. Poruszono wiele kwestii, np. skąd się wzięło NSDAP w Niemczech i o tym opowiadał szef jednej z niemieckich fundacji (dyrektor Fundacji im. Rózy Luksemburg - przypis. A.Socha).

Radny Paweł Piotr Warot stwierdził, iż ma wrażenie, że Stowarzyszenie przedstawia historię niemiecką. Jego zdaniem, część mieszkańców może odnieść wrażenie, że w Olsztynie przed wojną mieszkali Polacy i to oni dopuścili się pogromu żydów.

(Przed wojną to był „Allenstein”, natomiast dla żyjących tu Polaków, to był Olsztyn, świadczy o tym tytuł gazety wydawanej przez Seweryna Pieniężnego dla Polaków żyjących na Warmii „Gazeta Olsztyńska” a nie „Allensteiner Zeitung” - fragment wypowiedzi radnego, która nie znalazła się w protokole).

Prezes Kornelia Kurowska stwierdziła, iż historia nie jest tak prosta jakby mogło się wydawać. Dodała, iż 8 listopada br, podczas spotkania była pełna sala, a dyskusja była bardzo ożywiona. Głos zabierały osoby, które chciały i miały coś na powyższy temat do powiedzenia.

Przewodnicząca Komisji Magdalena Hoffleit przypomniała, iż Warmia i Mazury to region, który ma bardzo złożoną historię. Urodzeni na tej samej ziemi, pochodzimy z tego samego kręgu kulturowego i powinniśmy szanować historię. Zdaniem Przewodniczącej osoba zajmująca się historią zawodowo powinna rozumieć, że historia jest kilkuwarstwowa i składa się z kilku elementów. Odnosząc się do wypowiedzi Radnego dodała, iż Borussia wysyła zaproszenia na różne wydarzenia, nie tylko związane z „nocą pogromu”. Ponadto Fundacja prezentuje bardzo różne inicjatywy np. koncerty, wykłady związane z kulturą litewską, polską , niemiecką, żydowską.

Radny Wojciech Cybulski powiedział, iż historia nie jest wielowarstwowa, wielowątkowa. Stwierdził, iż historia jest nauką która ustala pewne fakty. Dodał, iż nie można prawdy relatywizować, tylko należy poznać i przyjąć.

Przewodnicząca Komisji Magdalena Hoffleit zapytała, czy radny zgodzi się ze stwierdzeniem, iż w tym samym dniu toczy się kilka wydarzeń jednocześnie, czyli historia jest wielowarstwowa.

Radny Paweł Piotr Warot stwierdził, iż w związku z tym, iż stowarzyszenie broni Pomnika Wdzięczności Armii Czerwonej w Olsztynie, zapytał, co ma oznaczać pytanie postawione w tytule spotkania: „Czy uratuje nas nowy komunizm?”, co podmiot liryczny miał na myśli?

Członkini Zarządu Stowarzyszenia, p. Ewa Romanowska stwierdziła, iż tytuł jest prowokacją do myślenia. Dodała, że ubolewa, iż Pan Radny nie wziął udziału w spotkaniu. Nadmieniła, że jeśli są naruszane przepisy prawa to są odpowiednie środki, które mogą temu zapobiec.

Radny Paweł Piotr Warot zarzucił, iż Stowarzyszenie zaprasza na spotkanie byłego członka partii komunistycznej (...), komunistycznego cenzora, pracownika Wydziału Propagandy Komitetu Centralnego PZPR.

(„Mariana Turskiego, byłego komunistycznego cenzora i propagandystę, wielbiciela Lenina" - usunięty z Protokołu fragment wypowiedzi radnego Warota).

Prezes Kornelia Kurowska powiedziała, iż na spotkania organizowane przez Stowarzyszenie zapraszają wszystkich oprócz nazistów.

(Paweł Warot twierdzi, iż przewodnicząca powiedziała „faszystów” a nie nazistów” – przypis A.Socha)

Członkini Zarządu Stowarzyszenia, p. Ewa Romanowska dodała, iż z ich perspektywy Stowarzyszenia (...), był zaproszony, jako jeden z nielicznych żyjących więźniów obozu zagłady w Auschwitz.

Przewodnicząca Komisji Magdalena Hoffleit stwierdziła, iż komisja jest miejscem na dyskusję, która powinna być rzeczowa. Dodała, iż Pani Ewa Romanowska udzieliła podpowiedzi na pytanie radnego, które jednak go nie zadowoliło. Dodała, iż jest zażenowana tonem pytań zadawanych przez radnego Piotra Pawła Warota.

Radna Teresa Astramowicz –Leyk dodała, iż Dom Mendelsohna jest miejscem spotkań ludzi różnych kultur. Następnie podziękowała gospodyniom spotkania za całokształt prowadzonej działalności i wyraziła szacunek dla założycieli fundacji. Stwierdziła, iż Borussia jest perełką na mapie Olsztyna i regionu, ale niektórzy nie są w stanie niczego dobrego dostrzec w działalności Stowarzyszenia. Dodała, iż Komisja nie jest cenzorem działalności organizacji pozarządowych. Radna jest za tym, aby władze wspierały działalność organizacji pozarządowych. Podkreśliła, iż trzyma kciuki, aby Dom Mendelsohna udało się wpisać na listę UNESCO. Jeszcze raz podkreśliła wyjątkowość tego miejsca.

Radny Zbigniew Homza podziękował za działalność stowarzyszenia na rzecz mniejszości narodowych i etnicznych oraz renowację ww. obiektu.

Przewodnicząca Komisji Magdalena Hoffleit podziękowała za ciężką pracę. Wyraziła opinię, iż tylko ten, kto pracuje w organizacji pozarządowej, wie jaka jest to ciężka praca. Kolejno pogratulowała Paniom licznych nagród otrzymanych za całokształt działalności. Na zakończenie jeszcze raz podziękowała, za poświęcony czas członkom obu Komisji, pomimo trwania Festiwalu Mendelsohna.

Radny Paweł Piotr Warot dodał, iż w zaproszeniu na spotkanie dotyczące rocznicy „nocy pogromów” była informacja, iż wsparcie finansowe udzieliła między innymi Fundacja Róży Luksemburg, zapytał, czy to prawda? Następnie przedstawił informacje nt. komunistycznej działalności Róży Luksemburg*.

( „Kim była Róża Luksemburg? Sprzeciwiała się odzyskaniu przez Polskę niepodległości po I wojnie światowej”. Radny Wojciech Cybulski: Czy należy brać pieniądze od takich fundacji?” - usunięty fragment z protokołu)

Przewodnicząca Komisji Magdalena Hoffleit przerwała dyskusję”.

Odpowiedź marszałka Marcina Kuchcińskiego na interpelację radnego Pawła Piotra Warota

"Jednym z kluczowych elementów specyfiki naszego regionu jest jego różnorodność kulturowa i historyczna. Ta wyjątkowość wynika z wielowiekowej przynależności Warmii i Mazur do różnych państw, a także tragicznych doświadczeń XX wieku, w tym niemieckiego nazizmu i sowieckiego totalitaryzmu. Kontekst ten został uwzględniony w dokumencie „Warmińsko-Mazurskie 2023.

Strategia rozwoju społeczno-gospodarczego”, uchwalonym przez Sejmik Województwa Warmińsko-Mazurskiego w 2020 r. W strategii tej wyznaczono kierunki działań mających na celu budowanie dialogu międzykulturowego, edukację historyczną oraz rozwój tożsamości regionalnej.

Stowarzyszenie Wspólnota Kulturowa „Borussia” od prawie 35 lat aktywnie działa na rzecz promocji dziedzictwa kulturowego naszego regionu, wspierania dialogu międzykulturowego oraz edukacji obywatelskiej i historycznej. Jego działalność skupia się na ukazywaniu wielokulturowości Warmii i Mazur, a także na przybliżaniu faktów historycznych, które pozwalają lepiej zrozumieć mechanizmy prowadzące do konfliktów i ich tragicznych skutków.

Główną ideą stowarzyszenia jest tworzenie nowych zjawisk kultury ponad podziałami i konfliktami narodowościowymi w jednoczącej się Europie w odwołaniu do wielokulturowego

dziedzictwa regionu Warmii i Mazur, dawnych Prus Wschodnich. W kręgu zainteresowań twórców i członków „Borussii” do dnia dzisiejszego nieprzerwanie znajduje się problematyka historyczna, kulturalna i społeczna. Prowadzi ona szeroko zakrojone działania edukacyjne na rzecz budowania i rozwijania społeczeństwa obywatelskiego i ochrony krajobrazu kulturowego. Za wszechstronną działalność, liczne zrealizowane projekty i inicjatywy, w tym otwarte dla mieszkańców spotkania z przedstawicielami różnych środowisk, a także prowadzone dyskusje i debaty na temat wielokulturowości oraz budowania porozumienia, zwłaszcza w obliczu doznanych traum, stowarzyszenie „Borussia” jest doceniane i nagradzane zarówno w regionie, w kraju, jak i zagranicą.

Samorząd Województwa Warmińsko-Mazurskiego od wielu lat współpracuje z „Borussią” w ramach dotacji na zadania wpisane do programów współpracy z organizacjami pozarządowymi. W 2024 roku stowarzyszenie otrzymało wsparcie poprzez udzielenie dotacji na realizację wydarzeń takich jak „Festiwal Mendelsohna 2024” (10 tys. zł) oraz cykl spotkań i warsztatów „U noju/U nas” (12 tys. zł). Wydarzenia te są zgodne z celami strategicznymi województwa i służą promowaniu edukacji obywatelskiej oraz historycznej.

Samorząd Województwa Warmińsko-Mazurskiego przywiązuje dużą wagę do edukacji historycznej, która pomaga zrozumieć przeszłość i budować społeczeństwo oparte na dialogu i tolerancji. Dotacje przyznawane organizacjom pozarządowym są elementem tych działań i wpisują się w strategię rozwoju naszego województwa.
Z poważaniem
Marszałek
Województwa Warmińsko-Mazurskiego
Marcin Kuchciński

Wcześniej na interpelację radnego Warota odpowiedziały Oświadczeniem: Zarząd Stowarzyszenia Wspólnota Kulturowa „Borussia” i Zarząd Fundacji „Borussia”

Odpowiedź Borussi

Adam Socha
PS.Tak się składa, że byłem na spotkaniu w „Borussi” 8 listopada pt. „Noc pogromów. NIGDY WIĘCEJ?”, bywam też na innych spotkaniach w "Borussi", ostatnio byłem 28 listopada na promocji książki prof. Roberta Traby pt. „Historia (nie) na sprzedaż“.

Po nowym roku odniosę się w obszernym artykule do obu tych spotkań oraz do wystąp;ienia radnego Pawła Piotra Warota i oświadczenia władz "Borussi".

Na zdjęciu: od lewej Marszałek Marcin Kuchciński i radny Paweł Piotr Warot

*Fundacja Analizy Społecznej i Edukacji Politycznej im. Róży Luksemburg (niem. Rosa-Luxemburg-Stiftung) – niemiecka fundacja zbliżona do partii Die Linke. Powstała w 1990 w Berlinie dla analizy społecznej i politycznej. Organizacja oddana jest celom i wartościom międzynarodowego ruchu socjalistycznego i socjaldemokratycznego. Od 2003 fundacja ma biura zagraniczne w Johannesburgu, Moskwie i Warszawie. Kontrowersje w działalności Die Linke budzi m.in. stosunek do rosyjskiej inwazji na Ukrainę, gdyż Die Linke współodpowiedzialność za nią przypisuje NATO i Stanom Zjednoczonym. W 2023 Sahra Wagenknecht, współprzewodnicząca Die Lienke, współorganizowała protesty przeciwko przekazywaniu broni ukraińskiej armii. Również przed pełnoskalową rosyjską inwazją Die Linka wspierała różne postulaty Federacji Rosyjskiej w zakresie polityki bezpieczeństwa w Europie Środkowo-Wschodniej. – cytat z Wikipedii)

Działalność Fundacji była przedmiotem interpelacji poselskiej w 2018 roku historyka dr hab. Józefa Brynkusa z Kukiz15. Interpelacja nr 19778 do ministra kultury i dziedzictwa narodowego, ministra nauki i szkolnictwa wyższego, ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie propagowania ustroju totalitarnego w Polsce przez działalność fundacji im. Róży Luksemburg

https://www.sejm.gov.pl/sejm8.nsf/InterpelacjaTresc.xsp?key=42DA53BA
https://www.sejm.gov.pl/sejm8.nsf/InterpelacjaTresc.xsp?key=0F94AC45
https://www.sejm.gov.pl/sejm8.nsf/InterpelacjaTresc.xsp?key=4BA84D44

Interpelacja nr 21822 dr hab. Józefa Brynkusa, posła Kukiz15 do ministra spraw zagranicznych, ministra sprawiedliwości w sprawie propagowania komunizmu przez Fundację im. Róży Luksemburg - ponowna

https://www.sejm.gov.pl/sejm8.nsf/InterpelacjaTresc.xsp?key=01691C84.
https://www.sejm.gov.pl/sejm8.nsf/InterpelacjaTresc.xsp?key=53810B46
https://www.sejm.gov.pl/sejm8.nsf/InterpelacjaTresc.xsp?key=176D6A47