Region

Miejsca niemieckich represji w Lubawie i Nowym Mieście Lubawskim

Szczegóły

Opublikowano: niedziela, 23 lipiec 2017 15:26

Radosław Nojman

Naród, który traci pamięć, przestaje być Narodem
– staje się jedynie zbiorem ludzi, czasowo zajmujących dane terytorium.
Marszałek Józef Piłsudski

Tym razem chciałbym przedstawić dwa miejsca pamięci narodowej, znajdujące się w Lubawie i Nowym Mieście Lubawskim. Mieszkańcy tych dwóch miast, za swoje przywiązanie do Polski, zostali boleśnie doświadczeni przez zbrodnicze działania niemieckiego okupanta w czasie II wojny światowej.
W Lubawie (pow. iławski), w budynku przy ulicy Grunwaldzkiej, w latach 1940-1945, znajdował się hitlerowski „tajny obóz karny dla młodocianych” (lub poprawniej: nieletnich, gdyż przetrzymywano w nim chłopców w wieku od 10 do 17 lat). Więźniowie, m.in. harcerze Hufca Związku Harcerstwa Polskiego „Lubawa”, musieli pracować w przetwórni owocowo-warzywnej, tartaku oraz zajmowanych przez Niemców majątkach ziemskich i gospodarstwach rolnych. Według relacji osób, które przeżyły pobyt w obozie, wyżywienie w nim było bardzo skąpe, a za używanie języka polskiego i inne „przewinienia” młodych więźniów brutalnie bito i zamykano w karcerach; zdarzały się również egzekucje. Przez obóz przeszło łącznie około 1000 chłopców nie tylko z terenu powiatu lubawskiego, ale również m.in. z Gdańska, Torunia, Bydgoszczy i Poznania, przy czym tych, którzy osiągnęli pełnoletniość, naziści kierowali do obozu koncentracyjnego KL Stutthoff. Zimą 1945 roku, w obliczu zbliżających się sowietów, osadzeni w więzieniu zostali wywiezieni w głąb III Rzeszy Niemieckiej. Obecnie przed budynkiem dawnego „obozu karnego” stoi kamienny pomnik-obelisk z tablicą, poświęconą młodym więźniom.

Obelisk przed budynkiem obozu-więzienia

Tablica pamiątkowa

Z kolei w Nowym Mieście Lubawskim jesienią 1939 roku jeden z domów przy ulicy Działyńskich (wówczas ulica Pod Lipami) stał się siedzibą Selbstschutzu – zbrodniczej organizacji paramilitarnej, złożonej z polskich obywateli narodowości niemieckiej (głównie Volksdeutsche), stworzonej przez nazistów, w celu wykorzenienia przejawów polskości i szybkiego podporządkowania sobie ludności oraz eksterminacji osób mogących przeciwstawić się tym planom (przede wszystkim działaczy społeczno-politycznych i przedstawicieli inteligencji), na ziemiach II Rzeczypospolitej Polskiej włączonych do III Rzeszy (np. województwo pomorskie). Warto dodać, że Kreisführerem Selbstschutzu na terenie dawnego powiatu lubawskiego był Reinhold Hartwig. W późniejszych latach, pod tym samym adresem, mieściło się Gestapo (Tajna Policja Państwowa, niem. Geheime Staatspolizei), więc do zimy 1944/45 gmach pozostawał miejscem kaźni wielu mieszkańców miasta i okolicznych miejscowości. Po II wojnie światowej na ścianie tego budynku umieszczono tablicę upamiętniającą więzionych, przesłuchiwanych oraz nierzadko torturowanych i mordowanych w jego podziemiach Polaków.

Budynek w Nowym Mieście Lubawskim, będący w latach
okupacji (1939-45) siedzibą Selbstschutzu i Gestapo

Tablica

Cześć pamięci osobom, które musiały wiele wycierpieć za swoją patriotyczną postawę i przywiązanie do polskości.

Radosław Nojman
z wykształcenia prawnik, z zamiłowania historyk; działacz społeczno-polityczny;
autor cyklu artykułów pt. Miejsca pamięci narodowej w województwie warmińsko-mazurskim;
sekretarz Ruchu Społecznego im. Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego na Warmii i Mazurach

Foto tytułowe: Budynek, w którym mieścił się, założony przez niemieckich okupantów,
„tajny obóz karny dla młodocianych” w Lubawie

Czytaj więcej: Miejsca niemieckich represji w Lubawie i Nowym Mieście Lubawskim

Roszczenia późnych przesiedleńców względem Gminy Stawiguda bezzasadne

Szczegóły

Opublikowano: sobota, 22 lipiec 2017 10:59

Sąd Apelacyjny w Białymstoku oddalił apelację. W piątek 21 lipca Sąd Apelacyjny w Białymstoku w całości oddalił apelację spadkobierców byłych właścicieli siedliska w Stawigudzie, pozostawionej przed ok. 35 laty po wyjeździe do RFN, którzy domagali się zapłaty kwoty 422 tys. zł z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia. Sprawa dotyczy gospodarstwa o powierzchni blisko 1 hektara w Pluskach w gm. Stawiguda. Należało ono do Marii Murawskiej, która w 1981 r. wyjechała na stałe do RFN. Decyzją ówczesnego naczelnika gminy nieruchomość po wyjeździe właścicielki przeszła na rzecz Skarbu Państwa. Potem, na podstawie decyzji komunalizacyjnej, została przejęta przez gminę. Gmina po wielu latach sprzedała ją za 422 tys. zł.

Czytaj więcej: Roszczenia późnych przesiedleńców względem Gminy Stawiguda bezzasadne

HELPER – miliony płyną a śledztwo trwa i trwa...

Szczegóły

Opublikowano: poniedziałek, 17 lipiec 2017 19:07

Adam Socha

Na 1 milion 420 tysięcy złotych – na taką kwotę wojewoda warmińsko-mazurski zakwestionował wydatki Helpera w 6 Środowiskowych Domach Samopomocy, w latach 2015 i 2016. Ta kwota mogłaby być wyższa – czytamy w projekcie protokołu pokontrolnego – gdyby kontrolerzy uzyskali wszystkie żądane dokumenty i mogli wejść do wszystkich pomieszczeń.

Czytaj więcej: HELPER – miliony płyną a śledztwo trwa i trwa...

Gietrzwałd przed wyborami wójta

Szczegóły

Opublikowano: piątek, 14 lipiec 2017 15:56

Adam Socha

Kandydaci w przedterminowych wyborach na wójta Gietrzwałdu zarejestrowali podpisy poparcia. Najwięcej złożył ich Wojciech Samulowski (kandydat obozu „Wolność, Równość, Braterstwo”) – 811, następnie Jan Kasprowicz – 579, Andrzej Kowalkowski – 466, Joanna Sosnowska (kandydatka SLD) – 379, Grzegorz Jacek Pawłowski (kandydat obozu „Bóg, Honor, Ojczyzna”) – 340. Wybory 23 lipca. Kto wygra i co to oznacza dla gminy?

Czytaj więcej: Gietrzwałd przed wyborami wójta