Olsztyn

W Olsztynie trwa dyskusja nad jednym z najważniejszych projektów dotyczących ochrony zdrowia w regionie – połączeniem Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego, Miejskiego Szpitala Zespolonego oraz Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego. Zwolennicy projektu mówią o synergii, efektywności i lepszym wykorzystaniu zasobów. Krytycy wskazują natomiast na ryzyko przeniesienia problemów finansowych jednych placówek na jednostkę, która od lat pozostaje stabilna organizacyjnie i inwestycyjnie.

Już na etapie zapowiedzi projektu pojawił się sprzeciw części środowiska medycznego i związkowego. Pracownicy Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego podnosili, że ich placówka nie powinna stawać się finansowym zabezpieczeniem dla podmiotów borykających się z problemami ekonomicznymi. Pojawiły się również głosy wskazujące na ograniczoną transparentność procesu oraz brak szerokiej publicznej debaty dotyczącej rzeczywistych skutków planowanej konsolidacji.

Kluczowe pytanie pozostaje niezmienne: kto rzeczywiście skorzysta na połączeniu trzech największych szpitali w regionie?

Długi, których nikt nie chce nazywać po imieniu

Dodatkowym elementem budzącym społeczne emocje jest sytuacja finansowa Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego oraz Miejskiego Szpitala Zespolonego. Od lat placówki ochrony zdrowia w Polsce funkcjonują pod presją rosnących kosztów działalności, jednak skala problemów poszczególnych jednostek jest różna.

Jeżeli bowiem jeden szpital posiada znaczące zobowiązania, drugi generuje straty, a trzeci pozostaje relatywnie stabilny finansowo, naturalnie pojawiają się pytania o skutki planowanej konsolidacji. Czy nowa struktura przejmie zobowiązania wszystkich podmiotów? Kto będzie odpowiadał za decyzje finansowe podjęte przed połączeniem? W jaki sposób zostanie zabezpieczony interes placówki, która dotychczas pozostawała w lepszej kondycji ekonomicznej?

W przestrzeni publicznej pojawiają się również obawy, że bez pełnej jawności danych finansowych połączenie może utrudnić mieszkańcom ocenę rzeczywistej sytuacji ekonomicznej poszczególnych szpitali. Dlatego tak istotne jest przedstawienie pełnych analiz finansowych i prognoz jeszcze przed podjęciem ostatecznych decyzji.

Czy planowana konsolidacja ma przede wszystkim poprawić jakość leczenia i organizację systemu ochrony zdrowia, czy też jej głównym celem jest uporządkowanie sytuacji finansowej szpitali? Odpowiedź na to pytanie powinna wynikać z publicznie dostępnych analiz ekonomicznych, a nie wyłącznie z deklaracji uczestników procesu.

Władza, zależności i pytania o przejrzystość

Istotnym elementem dyskusji pozostaje również sposób zarządzania instytucjami uczestniczącymi w projekcie.

Rektorem Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego jest Jerzy Przyborowski. Jednocześnie dyrektorem Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego pozostaje dr hab. Bogdan Włodarczyk, prof. UWM, który pełni również funkcję kierownika Katedry Finansów na Wydziale Nauk Ekonomicznych UWM.

Formalnie nie oznacza to automatycznie żadnego naruszenia prawa. W wielu uczelniach medycznych osoby zarządzające szpitalami klinicznymi pozostają jednocześnie pracownikami naukowymi. Jednak skala przedsięwzięcia, jakim jest planowane połączenie trzech największych szpitali w regionie, uzasadnia szczególnie wysoki standard przejrzystości.

Pojawiają się pytania, czy osoba kierująca samodzielnym podmiotem leczniczym, posiadającym własną osobowość prawną, majątek i zobowiązania, a jednocześnie pozostająca pracownikiem uczelni uczestniczącej w projekcie, nie znajduje się w sytuacji wymagającej szczególnej transparentności i jasnego przedstawienia zasad podejmowania decyzji.

Nie chodzi o stawianie zarzutów ani podważanie legalności pełnionych funkcji. Chodzi o elementarną zasadę jawności życia publicznego. Im większe środki publiczne pozostają w dyspozycji decydentów, tym większa powinna być społeczna kontrola nad podejmowanymi decyzjami.

Dwa etaty i jedno podstawowe pytanie

Zainteresowanie opinii publicznej budzi również kwestia łączenia funkcji kierowniczych.

Zarządzanie dużym szpitalem klinicznym jest zadaniem wymagającym ogromnego zaangażowania, odpowiedzialności i dyspozycyjności. Jednocześnie wykonywanie obowiązków kierownika jednostki akademickiej wiąże się z działalnością naukową, dydaktyczną i organizacyjną.

Dlatego mieszkańcy regionu mają pełne prawo oczekiwać odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób organizowana jest realizacja obowiązków wynikających z obu stanowisk, jakie są zasady rozliczania czasu pracy oraz jakie mechanizmy kontrolne gwarantują rzeczywiste wykonywanie wszystkich powierzzonych zadań.

Nie jest to pytanie skierowane wyłącznie do jednej osoby. W ostatnich latach opinia publiczna wielokrotnie była świadkiem ujawniania nieprawidłowości w podmiotach ochrony zdrowia dotyczących zarządzania majątkiem publicznym, nadzoru właścicielskiego czy łączenia licznych funkcji kierowniczych. Właśnie dlatego standard transparentności powinien być wyższy niż minimum wymagane przez przepisy.

Kto odpowie za skutki?

Najbardziej niepokojące jest jednak to, że mieszkańcy województwa wciąż nie znają pełnych analiz ekonomicznych uzasadniających konsolidację.

Nie wiadomo, jakie będą rzeczywiste korzyści finansowe połączenia. Nie wiadomo, jakie zobowiązania zostaną przejęte przez nowy podmiot. Nie wiadomo, jakie ryzyka zidentyfikowano i jakie mechanizmy zabezpieczające przygotowano.

A przecież mówimy o majątku publicznym wartym setki milionów złotych, tysiącach pracowników i bezpieczeństwie zdrowotnym całego regionu.

Jeżeli konsolidacja ma być sukcesem, jej autorzy nie powinni obawiać się pełnej jawności. Przedstawienie mieszkańcom analiz finansowych, prognoz ekonomicznych, ekspertyz prawnych oraz ocen ryzyka pozwoliłoby rozwiać pojawiające się wątpliwości i odpowiedzieć na pytania obecne w debacie publicznej.

Brak takich informacji sprawia jednak, że część opinii publicznej wyraża obawy, czy połączenie nie doprowadzi do rozmycia odpowiedzialności za wcześniejsze decyzje finansowe lub utrudnienia oceny rzeczywistej sytuacji ekonomicznej poszczególnych placówek. Są to pytania, które – wobec skali przedsięwzięcia – wydają się uzasadnione i wymagają publiczznej odpowiedzi.

Ochrona zdrowia potrzebuje jawności, nie tajemnicy

Łączenie trzech szpitali nie powinno odbywać się bez pełnej informacji dla mieszkańców regionu. Nie może również pozostawiać wątpliwości co do skutków finansowych, organizacyjnych i społecznych planowanych zmian.

W demokratycznym państwie prawa nie wystarczy przekonywać, że konsolidacja jest potrzebna. Konieczne jest przedstawienie dowodów, że rzeczywiście przyniesie korzyści pacjentom, poprawi organizację leczenia i będzie racjonalnym wykorzystaniem środków publicznych.

Dopóki pełne dane finansowe, szczegółowe analizy oraz rzeczywiste skutki planowanych działań nie zostaną przedstawione opinii publicznej, pozostaną pytania o cele i konsekwencje tej reformy. Czy projekt służy przede wszystkim poprawie jakości opieki zdrowotnej, czy również rozwiązaniu problemów finansowych poszczególnych podmiotów? Odpowiedź na to pytanie powinna zostać udzielona przed podjęciem nieodwracalnych decyzji.

To właśnie pełna transparentność procesu może rozwiać społeczne obawy i przekonać mieszkańców, że planowana konsolidacja jest reformą służącą pacjentom, a nie wyłącznie zmianą organizacyjną. W sprawach dotyczących ochrony zdrowia zaufanie społeczne buduje się nie deklaracjami, lecz jawnością, rzetelną informacją i odpowiedzialnością za podejmowane decyzje.

Andrzej Bronisław Adamowicz