logodebata

JESTEM NA URLOPIE ZDROWOTNYM DO 23 MAJA. ŻYCZĘ WAM ZDROWIA. ADAM JERZY SOCHA. Wspomóż jedyny portal na Warmii i Mazurach, który nie boi się publikować prawdy o politykach i jest za to ciągany po sądach. Nigdy, przez 18 lat istnienia, nie dostaliśmy 1 grosza dotacji publicznej. Redaktorzy i autorzy są wolontariuszami. Nr konta bankowego Fundacji „Debata”: 26249000050000450013547512. KRS: 0000337806. Adres: 11-030 Purda, Patryki 46B

poniedziałek, maj 18, 2026
  • Debata
  • Wiadomości
    • Olsztyn
    • Region
    • Polska
    • Świat
    • Urbi et Orbi
    • Kultura
  • Blogi
    • Łukasz Adamski
    • Bogdan Bachmura
    • Mariusz Korejwo
    • Adam Kowalczyk
    • Ks. Jan Rosłan
    • Adam Jerzy Socha
    • Izabela Stackiewicz
    • Bożena Ulewicz
    • Mariusz Korejwo
    • Zbigniew Lis
    • Marian Zdankowski
    • Marek Lewandowski
  • miesięcznik Debata
  • Baza Autorów
  • Kontakt
  • Jesteś tutaj:  
  • Start
  • Wiadomości
  • Olsztyn
  • KOD Xawerego Dunikowskiego

Olsztyn

KOD Xawerego Dunikowskiego

Szczegóły
Opublikowano: piątek, 12 wrzesień 2014 13:06

Sądzę, że symbolika jaką zawarł Dunikowski w swoim dziele jest jasna i czytelna. Pomnik jest przestrogą, przed dwoma odwiecznymi wrogami Polski - napisał Andrzej Maciejewski. Kandydat na prezydenta Olsztyna zabrał głos w sprawie sporu o "szubienice".

Od 25 lat, środowisko olsztyńskie prowadzi spór o tzw. „szubienice" czyli Pomnik Wdzięczności Armii Czerwonej (nazwa pierwotna) przemieniony na Pomnik Wyzwolenia Ziemi Warmińsko-Mazurskiej. Młodsi czytelnicy, mają prawo nie wiedzieć kim był Xawery Dunikowski, a trudno jest analizować dzieło w oderwaniu od artysty. Bo to, że Armia Sowiecka w 1945 roku dokonała okropności w Olsztynie nie podlega dyskusji. Miałem okazję czytać dokumenty w Archiwum Państwowym na ten temat i proszę mi uwierzyć, nie jest to lektura miła i przyjemna.
W Wikipedii na temat Dunikowskiego przeczytamy:
„Pochodził ze zubożałej szlachty. Jego ojciec Mieczysław pracował jako nadkonduktor kolei warszawsko-wiedeńskiej. Edukację rozpoczął w Szkole Technicznej w Warszawie. W 1896 przyjechał do Krakowa studiować w Szkole Sztuk Pięknych u rzeźbiarzy: Alfreda Dauna w latach 1896–1899 i Konstantego Laszczki 1899–1903.
Po studiach wyjechał do Warszawy, aby objąć stanowisko profesora rzeźby w Szkole Sztuk Plastycznych. W 1905 zastrzelił podczas sprzeczki malarza Wacława Pawliszaka, został jednak zwolniony z aresztu za kaucją w wysokości 2 tys. rubli. W Warszawie pracował do roku 1910, po czym wyjechał do Krakowa. W 1914 wyjechał na stypendium do Londynu. Kolejne lata spędził w Paryżu, służył w Legii Cudzoziemskiej[1]. W 1922 wrócił do Polski, aby objąć katedrę rzeźby na krakowskiej ASP. Do grona uczniów Dunikowskiego zaliczali się m.in.: Jerzy Bandura, August Dyrda, Zygmunt Gawlik, Józef Gosławski, Maria Jarema, Ludwik Konarzewski (junior), Marian Konieczny,Jacek Puget, Henryk Wiciński[2] oraz Jerzy Bereś .
W okresie międzywojennym otrzymał wiele prestiżowych nagród, wykonał setki realizacji, które przyniosły mu międzynarodową sławę. Z dzieł z tego okresu można wymienić postacie czterech ewangelistów na gmachu Seminarium Śląskiego w Krakowie z 1927, głowy wawelskie z lat 1925–1927 i pomnik prezydenta Krakowa Józefa Dietla z 1936.
Przez większą część okresu okupacji był więźniem niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz, gdzie trafił po aresztowaniu w 1940. Uczestniczył w tamtejszym ruchu oporu organizowanym przez Witolda Pileckiego. Po wojnie, w latach 1945–1955, kierował katedrą rzeźby na krakowskiej ASP. W 1955 na stałe przeniósł się do Warszawy. W 1959 został profesorem i kierownikiem katedry rzeźby w Państwowej Szkole Sztuk Plastycznych we Wrocławiu".
Tyle wikipedia.

Zawsze słynął jako osoba „niepokorna" i „kontrowersyjna" niezależnie od tego, kto rządził Polską. Kiedy w 1954r. Zgłosił na konkurs pomnik Stalina, jego projekt odrzucono, gdyż uznano, że przedstawia: „karła z wielką łapą". Dunikowski kochał monumenty, ale na nie trzeba spojrzeć z perspektywy a nie stojąc 2 metry od pomnika. Zwróćmy uwagę, że do budowy pomnika w Olsztynie wykorzystał Dunikowski elementy kamienne pochodzące z pomnika bitwy pod Tannenbergiem, przekształconego później na mauzoleum Hindenburga. Tym samym, artysta w swoim dziele umieścił dwóch polskich zaborców.
Sam pomnik jest nawiązaniem do idei łuk triumfalnego, którego Dunikowski nie zamyka stąd jest on bardziej karykaturą łuku. Jak wiemy, łuk triumfalny był stawiany zwycięzcom, zatem autor nie zgadzał się z nazwaniem Armii Radzieckiej bohaterami. Kiedy spojrzymy na pomnik w kierunku ul. Kopernika, między kolumny wtapiają się dwie budowle: Urząd Wojewódzki – symbol władzy, a ponad nim i kolumnami pomnika góruje wieża Kościoła Najświętszego Serca Pana Jezusa z krzyżem. Kto nie wierzy, niech sprawdzi. Sowiecki żołnierz, ubrany raczej jak „łachmyta" w walonkach, a nie bohater patrzy w stronę Kościoła i nie ma broni. Zaś przestrzeń między kolumnami, przypomina ołtarz ofiarny. Sądzę, że symbolika jaką zawarł Dunikowski w swoim dziele jest jasna i czytelna. Pomnik jest przestrogą, przed dwoma odwiecznymi wrogami Polski. Z drugiej strony, artysta w monument wplata bezkres nieba, jako symbol nadziei i faktycznego zwycięstwa.
Andrzej Maciejewski, kandydat na prezydenta Olsztyna z Kongresu Nowej Prawicy

Tweet
Pin It
  • Poprzedni artykuł
  • Następny artykuł

Skomentuj

Komentuj jako gość

    0

    Biorą udział w konwersacji

    Komentarze (81)

    • Sortuj - najpierw najstarsze
    • Sortuj - najpierw najnowsze
    • Subskrybuj poprzez e-mail
    Pokaż poprzednie komentarze
    • Gość - Andrzej Maciejewski

      Odnośnik bezpośredni

      Zapewniam, że do 16 XI będą poruszone WSZYSTKIE tematy, ważne dla miasta. Aktualnie, czytelnicy "Debaty" mieli okazję poznać zdanie kandydata na prezydenta Olsztyna, co sądzę na temat pomnika Dunikowskiego. Może warto zapytać innych kandydatów, jakie mają na ten temat zdanie?
      Pozdrawiam
      Andrzej Maciejewski

      około 11 lat(a) temu http://maps.google.com/maps?z=15&q=,
      0 Lubię Podziel się Krótki URL: Facebook Twitter Google Plus Odpowiedz
    • Gość - SZARY

      W odpowiedzi na: Gość - Andrzej Maciejewski
      Odnośnik bezpośredni

      A po co pytać innych skoro ich zdanie znamy- Ryński, Małkowski, Grzymowicz, Wasilewska byli już prezydentami lub wice i co w tej sprawie zdziałali wiemy. Czyli w najgorszym wypadku może się okazać, że o pańskim programie dowiemy się w dniu wyborów. Zdecydował się pan na start nie mając koncepcji?

      około 11 lat(a) temu http://maps.google.com/maps?z=15&q=,
      0 Lubię Podziel się Krótki URL: Facebook Twitter Google Plus Odpowiedz
    • Gość - Andrzej Maciejewski

      W odpowiedzi na: Gość - SZARY
      Odnośnik bezpośredni

      @szary
      Mamy 9 tygodni, to bardzo dużo czasu, będą debaty, spotkania...proszę o cierpliwość i zrozumienie. Strategia też jest ważna i każdy kandydat ma swoją i ją realizuje. Proste ;)
      Pozdrawiam

      około 11 lat(a) temu http://maps.google.com/maps?z=15&q=,
      0 Lubię Podziel się Krótki URL: Facebook Twitter Google Plus Odpowiedz
    • Gość - SZARY

      W odpowiedzi na: Gość - Andrzej Maciejewski
      Odnośnik bezpośredni

      9 tyg. to dużo czasu. Potraktujmy to stwierdzenie w kategoriach robienia kariery nie w polityce, a biznesie czy mówiąc umownie w pracy. Kandyduje pan na najważniejsze stanowisko w mieście i w 9 tyg. wychodząc z cienia chce przejść wszystkie szczeble jedynie biorąc udział w debatach. To tak jakbym ja przyszedł do jakiejś firmy i w ciągu 9 ty. chciał zostać prezesem, dyrektorem. Proszę wybaczyć, ale jakoś słabo mnie to przekonuje, ale rozumiem, że niektórym to wystarczy,że nawiązał Pan dialog bez żadnych konkretów. Widać czekają na instrukcje, jak swego czasu na list od Świętej Warmii i kabareciarza Bałtroczyka, który podpowiadał jak maja głosować. Życzę powodzenia w wyborach tak jak pozostałym kandydatom.

      około 11 lat(a) temu http://maps.google.com/maps?z=15&q=,
      0 Lubię Podziel się Krótki URL: Facebook Twitter Google Plus Odpowiedz
    • Gość - Andrzej Maciejewski

      W odpowiedzi na: Gość - SZARY
      Odnośnik bezpośredni

      @SZARY
      Kto chce, to na mojej stronie fb znajdzie mój program wyborczy, który jest publikowany w punktach i zapozna się z moimi pomysłami. Jak obserwuję "DEBATĘ", to od 2 tygodni nie widziałem innego kandydata, który rozmawia z Państwem.
      Pozdrawiam

      około 11 lat(a) temu http://maps.google.com/maps?z=15&q=,
      0 Lubię Podziel się Krótki URL: Facebook Twitter Google Plus
    • Gość - SZARY

      W odpowiedzi na: Gość - Andrzej Maciejewski
      Odnośnik bezpośredni

      Proszę nie traktować mnie jak dziecka. Na pańskim fb byłem już. Telefon do przyjaciela to ciekawa propozycja i jak na razie +.

      około 11 lat(a) temu http://maps.google.com/maps?z=15&q=,
      0 Lubię Podziel się Krótki URL: Facebook Twitter Google Plus Odpowiedz
    • Gość - SZARY

      W odpowiedzi na: Gość - SZARY
      Odnośnik bezpośredni

      ps. do tego wydaje mi się to trochę nieeleganckie gdy już drugi raz "donosi" Pan na kandydatów. Mnie interesuje co Pan ma do powiedzenia w sprawie miasta, a nie co Pan myśli o kontrkandydatach. Bo to, że tylko Pan toczy tu dyskusję potrafię dostrzec sam i docenić.

      około 11 lat(a) temu http://maps.google.com/maps?z=15&q=,
      0 Lubię Podziel się Krótki URL: Facebook Twitter Google Plus
    • Gość - palikotowiec

      Odnośnik bezpośredni

      Owszem, ważne jest to, co autor miał na myśli, ale gdy tego nie wiemy, to wszystko sprowadza się do tego, co my mamy na myśli. I czy to są skojarzenia związane z pomnikiem, okolicznościami... Najczęściej jest to całościowy odbiór; wrażenia sensoryczne, wiedza, uczucia, aktualny stan psychiczny, założenia ogólne (światopogląd, ideologia, moralność). Taka jest rola sztuki. I dopiero kiedy pojawi się wieloraki odbiór to można powiedzieć, że sztuka spełnia swoje zadanie. Otóż szubienice spełniają swoje zadanie i nie sposób je rozbierać inaczej jak tylko w postaci happeningu. Ludzi myślących obowiązuje jednak coś na kształt retrospekcji – warto porównać, czy nasz całościowy odbiór wart jest podziwu, twórczego gniewu, niszczącej nienawiści, które czasem nam towarzyszą. Z własnego doświadczenia powiem, że odwiedziłem sporo dobrych muzeów, parków sztuki, miejsc różnych instalacji i doskonale pamiętam to, co warte jest podziwu. Starałem się kupić slajdy, albumu i często wspominam. W zasadzie niewiele jest dzieł, które budziły we mnie gniew. Reszta pozostała mi obojętna. I do takiej kategorii należą szubienice. Nie znaczy to, że zgadzam się na zburzenie, czy przeniesienie.
      Co ważne..., bo dochodzimy do sytuacji, że nie sztuka, ale nasze fobie usiłują nami rządzić...
      Żadna "inna" wizja, niż ta założona przez twórcę nie może być nękaniem ideologicznym czy politycznym ludzi, którzy z wewnętrznego imperatywu oddzielają sztukę od polityki i ideologii. Ileż to lat można rżnąć głupa i zaczynać temat od nowa? Jesteście aż tak naiwni, że wspomagacie swoją nieudolność polityczną barbarzyństwem artystycznym? Liczy się efekt polityczny nawet na gruzach dzieł sztuki i ewentualnie po trupach. No to gdzie tu jakaś moralność? Przypomnieć wizję, która miała w tle palenie książek?
      Gdzie tu jakieś fachowe podejście do sztuki. Mówimy o Dunikowskim, który artystą był, co nie ulega wątpliwości. Mówimy o zamiarze władz, które wszystko chciały upolitycznić, ale pewne dziedziny wybroniły się tym, że były Sztuką. Tu mamy przykład, jak można obejść politykę i wyprowadzić władze w „pole” i zamiast to cenić, pokazywać jako exemplum, to chcemy się tego pozbyć. Ludzie, sztuka to szlachetne znaczenie, które jej się nada, które rozwija, a nie instrument nienawiści. Zostawcie Rosjan i Armię Czerwona w spokoju, bo obiektywnie wiemy o nich tyle, że nie warto do tego wracać. Niech o nich mówią historycy. Jesteśmy jakby z innej cywilizacji i naszej inności nie należy sprowadzać do nienawiści Ruskich, bo wtedy zaprzeczamy swojej inności czyli jesteśmy tyle warci, co oni.
      Nie przeczę, że Pomnik jest dla wielu węzłem gordyjskim przy czym, jedni widzą go jako kunsztownie zawiązany a inni jako bardzo splątany węzeł. Są i tacy, którzy widzą w tym przpowiednię, że kto rozplącze węzeł, zostanie panem Frygii (Olsztyna). Sięgają po miecz, ale nie trzymają reguł i też zmieniją się w "nawóz historii", bo to nie są czasy Aleksamdra Macedońskiego.
      W związku z naszym zaangażowaniem w amerykańską awanturę na Ukrainie nie dano nam nic do przemyślenia? Dalej odpowiada Wam rola ujadającego ratlerka? Czy nie widzicie, że może źle się dziać w państwie psów? Wszystkich psów...

      około 11 lat(a) temu http://maps.google.com/maps?z=15&q=,
      0 Lubię Podziel się Krótki URL: Facebook Twitter Google Plus Odpowiedz
    • Gość - joz

      Odnośnik bezpośredni

      @EWA
      W Europie ostatnich 400 lat powszechne było rządzenie przez " obcych ". Rządzili sprawnie bo taki był ich interes . Wystarczy sprawdzić kim byli Wazowie , kim był Batory , Sasi i chyba Wettinowie byli najuczciwsi. Ostatni zmarł w Szwajcarii w 2013 r i mówił po polsku !. 2 corów rosyjskich w tym złowroga Katarzyna II / Askanka / Leopold w Belgii / Saksończyk / . Wreszcie tzw dom hanowerski i władcy prawie całej Europy , Hohenzollernowie - Rumunia. Ale szczytem jest Anglia. Mało kto w Polsce wie , że istniała unia personalna Wlk Brytanii i części Niemiec / rozbicie dzielnicowe / Dzisiejsi władcy angielscy mają niemieckie korzenie. w 1917, ze względów politycznych / wojna / zmieniono nazwę domu Koburg na Windsor. Władcy byli lojalni wobec swoich nowych narodów, bardziej niż wobec swoich krewnych. Wystarczy analiza wojen.

      około 11 lat(a) temu http://maps.google.com/maps?z=15&q=,
      0 Lubię Podziel się Krótki URL: Facebook Twitter Google Plus Odpowiedz
    • Gość - EWA

      Odnośnik bezpośredni

      @ joz
      Dzięki.
      .." Władcy byli lojalni wobec swoich nowych narodów, bardziej niż wobec swoich krewnych."...
      i tu jest sedno.

      około 11 lat(a) temu http://maps.google.com/maps?z=15&q=,
      0 Lubię Podziel się Krótki URL: Facebook Twitter Google Plus Odpowiedz

    Wyróżnione

    Lubiane

    System komentarzy oparty o Komento

    Komentarze

    https://www.facebook.com/photo/?fbid=1522768526311577&set=pcb.1522768936311536
    Ile zarabiają "neoTłuste Koty"...
    2 godzin(y) temu
    A tymczasem fajnoPolacy z uśmiechniętej Polski ruszyli w teren "włączając się w prace porządkowe w ośrodku rehabilitacji zwierząt Fundacja Albatros "...
    Ile zarabiają "neoTłuste Koty"...
    2 godzin(y) temu
    autorytety regionu: pasławska i rogińska-stanulewicz
    Pasławska oficjalnie ją poparła.
    Więc pytanie czy chcemy jeszcze porad....
    Poseł PSL Urszula Pasławska ch...
    23 godzin(y) temu
    Słusznie i naukowo - im głupszy wyborca, tym łatwiej będzie nim manipulować.
    Poseł PSL Urszula Pasławska ch...
    1 dzień temu
    Świetnie napisany artykuł, który bardzo dobrze przedstawia opisywany temat, to rzadkie!!
    Czy będą wolne miejsca w miejs...
    około 2 dni temu
    Temat jest ciekawy. Trzeba go powiązać z tym co wyprawia, dyrektor CUW Kuchta, świeża nominantka peowska Szewczyka. Mierna ale wierna, Pod szyldem ,o...
    Czy będą wolne miejsca w miejs...
    około 4 dni temu

    Ostatnie blogi

    • Apel o optymizm na wypadek wojny Dwadzieścia rosyjskich dronów, które ostatnio wleciały do Polski wzbudziły u wielu moich rodaczek i rodaków głęboki niepokój, a często przerażenie… Zobacz
    • Barbarzyński atak "silnych ludzi" Tuska na praworządność Zbigniew Lis Motto Tuska: Będziemy stosować prawo, tak jak my je rozumiemy, czyli uchwałami Sejmu i rozporządzeniami zmieniać ustawy, wg zasady –… Zobacz
    • Co trzeba zrobić, żeby PiS wygrało kolejne wybory? Zbigniew Lis Wielu Polaków głosujących nie za opozycją, tylko przeciw PiS, nie zdaje sobie sprawy z konsekwencji ich decyzji oraz z powagi… Zobacz
    • Michał Wypij, Paweł Warot – komentarz osobisty Bogdana Bachmury Bogdan Bachmura Dużo łatwiej o krytykę osób, których nie darzymy sympatią, z którymi jesteśmy w sporze lub konflikcie. Ale tym razem jest… Zobacz
    • 1

    Najczęściej czytane

    • CBŚP zatrzymało 16 osób. Toksyczne popioły wywozili do Olsztyna i Olsztynka
    • Ile zarabiają "neoTłuste Koty" z Centrum i KO w WM WFOŚiGW w Olsztynie
    • Wyborcza sporządziła listę osób do zwolnienia z pracy, związanych z PiS
    • Youtuber Łatwogang zebrał 282 741 778,76 zł na dzieci chore na raka
    • Zorganizowana grabież
    • Radni PiS przeprowadzili kontrolę inwestycji unijnej w Dercu Beaty Bublewicz
    • Min. Zbigniew Bogucki zaapelował do władz Gietrzwałdu o rozwagę
    • Z europosłem Wąsikiem o agencie Tomku, willi Kwaśniewskich, poseł Arent, Orbanie i Morawieckim
    • Dlaczego WM Specjalna Strefa Ekonomiczna tyle wydaje na promocję?
    • Dlaczego spółka SKB GIS dostała zlecenie na projekt ogólny dla gminy Gietrzwałd?
    • Atak TVN24 na ustanowienie Roku 2027 Rokiem Objawień Matki Bożej Gietrzwałdzkiej
    • „Gazeta Olsztyńska” – stracona szansa Andrzeja Senkowskiego

    Wiadomości Olsztyn

    • Olsztyn

      • "Dość hamowania olsztyńskich inwestycji!" Polemika radnego Andrasza z radnym Głażewskim

        Adam Andrasz 2026-05-18 12:50:25

        Dość hamowania olsztyńskich inwestycji! Trasa NDP łącząca ul. Warszawską i Szymborskiej to przyszły...

      • W majowym numerze "Debaty" o Konstytucji, cd procesu "Helpera" i OZE

        2026-05-18 11:46:34

        W majowym numerze “Debaty” jak zwykle aktualne teksty o najważniejszych dla Polski sprawach oraz...

      • Zmarła Swietłana Kruk - redaktorka i działaczka olsztyńskiej Solidarności

        2026-05-15 17:03:47

        Zmarła Swietłana Kruk – redaktorka, działaczka olsztyńskiej „Solidarności”, wieloletnia...

    Wiadomości region

    • Region

      • Czy budowa ołtarza polowego w Gietrzwałdzie jest zagrożona?

        Adam Jerzy Socha 2026-05-07 14:39:09

        Dokładnie po 4 latach od rozpoczęcia budowy nowego ołtarza polowego na gietrzwałdzkich błoniach,...

      • Zmarł współtwórca Federacji Młodzieży Walczącej w Kętrzynie Arnold Zbigniew Maciejewski

        2026-05-02 10:50:34

        Z głębokim smutkiem pragniemy poinformować o śmierci 70-letniego Arnolda Zbigniewa Maciejewskiego...

      • Uchwałą Sejmiku rok 2027 będzie Rokiem 150-lecia Objawień Maryjnych w Gietrzwałdzie

        2026-04-29 08:40:51

        Rok 2027 będzie na Warmii i Mazurach rokiem 150-lecia Objawień Maryjnych w Gietrzwałdzie –...

    Wiadomości Polska

    • Polska

      • Poseł PSL Urszula Pasławska chce zniesienia obowiązkowej matury z matematyki

        2026-05-09 18:05:04

        Posłanka Urszula Pasławska, wiceprezes PSL i prezes PSL na WiM z naszego regionu, zwróciła się z...

      • Dlaczego spółka SKB GIS dostała zlecenie na projekt ogólny dla gminy Gietrzwałd?

        Adam Jerzy Socha 2026-05-05 10:40:58

        Czy to przypadek, że zlecenie na wykonanie projektu planu ogólnego dla gminy Gietrzwałd otrzymała...

      • W 235 rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 maja, Prezydent RP powołał Radę Nowej Konstytucji

        2026-05-03 08:43:21

        Dziś obchodzimy 235 rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 maja, pierwszej w Europie i drugiej w...

    O debacie

    • O Nas
    • Autorzy
    • Święta Warmia

    Archiwum

    • Archiwum miesięcznika
    • Archiwum IPN

    Polecamy

    • Klub Jagielloński
    • Teologia Polityczna

    Informacje o plikach cookie

    Ta strona używa plików Cookies. Dowiedz się więcej o celu ich używania i możliwości zmiany ustawień Cookies w przeglądarce.