Olsztyn

Goście z Ukrainy przekazali nam, jak przygotować miasto na atak

Szczegóły

Opublikowano: środa, 22 kwiecień 2026 09:47

Jarosław Babalski

MPEC pod patronatem prezydenta Olsztyna zorganizował dwudniową konferencję warsztatową „Infrastruktura krytyczna w obliczu nowych wyzwań”, która odbyła się w dniach 20-21 kwietnia w gościnnych progach Hotelu Omega. Goście z Chersonia i Łucka opowiedzieli nam, jak przygotować się na przerwanie dostaw energii eklektycznej, cieplnej oraz wody, na skutek działań sabotażowych czy militarnych.

Agenda tego przedsięwzięcia (screen) zapowiadała się bardzo interesująco. Bez wahania więc potwierdziłem swój udział traktując to jako swój obowiązek (Radnego) i okazję do poszerzenia mojej wiedzy. Moja ciekawość poruszanej podczas konferencji problematyki została zaspokojona. Szczególnie pierwszy dzień obfitował w olbrzymią dawkę informacji i doświadczeń jaką przedstawili prelegenci (zaproszeni goście z Ukrainy). Uczestniczyłem również (Organizator włączył słuchaczy do praktycznego rozwiązania zadania potęgując jego skalę w miarę upływającego czasu.

W tym celu dokonano podziału na grupy „ciepłownicy”, „wodociągi” i grupa samorządowa jako „sztab kryzysowy”) w „Grze” warsztatowej nt. „Kaskadowy kryzys infrastruktury miejskiej”. Udział w tej konferencji był dla mnie bardzo poznawczym doświadczeniem. Składam w tym miejscu organizatorom i wszystkim, którzy przyczynili się do przygotowania i przeprowadzenia tego przedsięwzięcia podziękowania.
Czy po tej konferencji zmieniłem opinię jaką wyraziłem (fb w styczniu br. oraz w felietonie zamieszczonym w portalu „Debata” pt. Mieszkańcu Olsztyna, ratuj się sam! …) po lekturze tzw. „Poradnika bezpieczeństwa” jaką otrzymali wszyscy obywatele Olsztyna (Polski)? Nie. Nie zmieniłem. Wsłuchując się w opis rzeczywistych zdarzeń z jakimi borykają się służby tam na Ukrainie zadawałem sobie nieustannie pytanie, a jak na tym tle sprawdziłyby się służby infrastruktury krytycznej w Olsztynie?

Doświadczenia z Chersonia i Łucka

Uczestnikom konferencji przybliżona została problematyka zapewnienia ciągłości dostaw energii eklektycznej, cieplnej oraz wody. Przykładem analizy były dwa miasta (było jeszcze jedno mniejsze Borodzianka w obwodzie kijowskim) powyżej 200 tys. mieszkańców, a więc porównywalne do Olsztyna.

Ciekawe, że położenie tych miast (oddalenie od linii styczności wrogich względem siebie wojsk) mogłoby sprawiać wrażenie innego rodzaju niedostatków życia „pod ostrzałem” rakietowym i ciągłego oddziaływania dronów bojowych. Relacje przedstawicieli tych miast były jednak zbliżone i bardzo korespondowały ze sobą (może nieco inna skala zagrożenia spotyka mieszkańców Łucka).

Na co szczególnie zwracali uwagę referujący? Wymienię tylko niektóre kwestie. Przygotowanie: zapasów materiałowych (np. rury, mufy, filtry, zawory, paliwo, agregaty prądotwórcze, beczkowozy, pojazdy, środki łączności, środki ochrony indywidualnej i zbiorowej itd.)
Referujący mówiąc „zapasy” podkreślali zgodnie perspektywę samowystarczalności w różnych asortymentach minimum jednego miesiąca! Dalej mowa była o planach, procedurach działania (np. tworzeniu brygad naprawczych), alarmowaniu, komunikowaniu, decentralizacji (rozśrodkowaniu) sił i środków, tworzeniu autonomicznych sektorów, budowie osłon punktów (instalacji, obiektów) wrażliwych, zabezpieczeniu przeciw chemicznym, tworzenie „gniazd niezłomności” (minimum socjalne – miejsca, gdzie ludność cywilna może się posilić, ogrzać, naładować baterie itp.), algorytmach potrzeb i kolejności reagowania itd.

Konieczne do podkreślenia, o czym jak mantrę powtarzali prelegenci cyt. : „(…) musicie nauczyć się żyć w warunkach Blackoutu (nagłej, rozległej i długotrwałej awarii zasilania, obejmującej duży obszar, nawet cały kraj) i do wszystkich niedogodności, które to za sobą ciągnie”.
Inny niezmiernie ważny aspekt to dbałość o zasoby ludzkie. bo w ich umiejętnościach tkwi klucz do utrzymania odporności i minimum egzystencjalnego miasta.

Aby to zapewnić trzeba być przygotowanym do działania tworząc zawczasu: bazy danych (zasoby), rozwinięte, przećwiczone współdziałanie na poziomie lokalnych firm, modelowaniu scenariuszy ryzyka, na które będziemy przygotowani (odporni), orientowanie się na unifikacje parku technicznego, zestawów naprawczych będących w zasobach (rezerwie), modelowanie działań prewencyjnych, przygotowanie środków ochrony zbiorowej (ukrycia, schrony mobilne – mowa o betonowych sarkofagach), podział zadań, tryb pracy ręcznej itd. Informacji praktycznych działań był naprawdę „ogrom” (to tylko niektóre aspekty).

Zwiedzanie olsztyńskiej spalarni odpadów (ITPO)

Nie sposób pominąć w relacji doświadczeń poznawczych programu konferencji (organizator zaplanował to przedsięwzięcie II dnia) przejście „ścieżki edukacyjnej” w ITPO (spalarnia śmieci). W tym miejscu również składam podziękowanie dla gospodarza obiektu za możliwość zapoznania się z procesem technologicznym tego typu instalacji. Może to jest metoda rozwiewanie moich wątpliwości (zwiedzałem obiekt drugi raz). Pierwszej wizyty na inaugurację otwarcia instalacji nie wspominam pozytywnie. Tym razem był pełen profesjonalizm i otwartość informacyjna (kontrolowana). Zawsze przy okazji tego typu wizyt interesują mnie sprawy procesów technologicznych tam zachodzących (bez znaczenia czy to będzie elektrownia, kopalnia czy fabryka mebli). Korzystając z tej okazji zapytałem:
1. Co dzieje się z żużlami (popioły) jakie pozostają po spaleniu?
Odp.: odbierają to firmy, które posiadają „certyfikat” na odbiór do dalszej utylizacji.
2. Czy jeśli zwrócę się o udostępnienie wykazu tych uprawnionych firm to otrzymam taką listę?
Odp.: Nie, ponieważ są to umowy pomiędzy podmiotami (kontrahentami).
3. Czy wiecie, gdzie to jest wiezione? Czy za bramą ITPO już to Państwa nie interesuje?
Odp.: Nie jest tak do końca jak Pan to określił. Jedzie to na Śląsk.
4. Wzrosną koszty, kiedy tego typu instalacje włączą (UE) do emiterów ETS2. Co wtedy?
Odp.: Wszystko się zmienia.

Było ciekawie i też poznawczo. Do trzech razy sztuka. Może podczas trzeciej wizyty „skruszeją lody” mojego uprzedzenia do ITPO. W końcu wszystko się przecież zmienia.

Konkluzja? Ogrom pracy przed administracją i instytucjami prezydenta Olsztyna. Wszyscy myśleliśmy, że kataklizm wojny to gdzieś daleko i nas nie dotyczy. „Poradnik bezpieczeństwa” i plecak ewakuacyjny to nie jest to czego oczekują mieszkańcy Olsztyna, Ostródy czy Elbląga. Pozytywnym jest fakt, że mamy tego świadomość. Czas na inwestycje w infrastrukturę obronną (ochroną). Wyłącznie szkoleniami nie zbudujemy naszej odporności i bezpieczeństwa.

Jarosław Babalski

Radny niezrzeszony Rady Miasta Olsztyna

Czytaj więcej: Goście z Ukrainy przekazali nam, jak przygotować miasto na atak

"Gazeta Wyborcza" napisała, że red. Adam Jerzy Socha nie żyje

Szczegóły

Opublikowano: poniedziałek, 20 kwiecień 2026 09:44

Szanowni Państwo Redaktorzy Gazety Wyborczej. W poniedziałek 20 kwietnia na czołówce wyborcza.pl ukazał się tekst Piotra Głuchowskiego pt. „"Stan" Tymiński. Powrót człowieka z teczką”, z którego moi znajomi dowiedzieli się, że nie żyję i dzwonili do mojej żony. Piotr Głuchowski napisał:

„Jak pisał w wydanej w 1991 roku książce „Spałem z Tymińskim" Adam Jerzy Socha, nieżyjący już wicenaczelny „Super Expressu”.

Żyję i mam się dobrze. Załączam na dowód zdjęcie ze spotkania 31 marca Stana Tymińskiego i Grzegorza Brauna w Olsztynie (w którym mieszkam). Wkrótce też napiszę o tym spotkaniu ze Stanem Tymińskim po 36 latach od wydania książki "Spałem z Tymińskim".

Na razie opublikowałem relację z tego spotkania:

Tymiński ma pomóc Braunowi w wyborach na Warmii i Mazurach

Proszę o sprostowanie.
Pozdrawiam
Adam Jerzy Socha

Fot. Piotr Kozłowski

Z ostatniej chwili: Już po emisji tekstu na portalu, zadzwonił do mnie red. Piotr Głuchowski z przeprosinami. Przyjąłem.

Czytaj więcej: "Gazeta Wyborcza" napisała, że red. Adam Jerzy Socha nie żyje

Koncepcja radnego przebudowy przy Wysokiej Bramie w Olsztynie

Szczegóły

Opublikowano: poniedziałek, 20 kwiecień 2026 09:19

Adam Andrasz

W końcu poprzedniego roku rozpoczęła się w dyskusja na temat przebudowy budynków przylegających do olsztyńskiej Wysokiej Bramy. Są to budynki miejskie zajmowane obecnie przez biuro PTTK, informację turystyczną oraz hostel. Budynki te znajdują się w jednym z najbardziej reprezentatywnych miejsc Olsztyna i w mojej ocenie powinny być jedną z wizytówek naszego miasta.

Obecny wygląd omawianych obiektów nie licuje z architekturą zarówno Wysokiej Bramy jak i olsztyńskiej starówki.

Dlatego jako radny miasta Olsztyna chciałbym przedstawić własną koncepcję przebudowy omawianych budynków. Oto jej najważniejsze jej założenia:
1) Fasady omawianych budynków powinny nadawać im reprezentatywny charakter i być mzgodne z architekturą zarówno Wysokiej Bramy jak i staromiejskich kamienic (zastosowanie elementów ozdobnych, tynków barwionych, wyeksponowanie czerwonej cegły)

2) Fasady zostaną wykonane w ten sposób aby podzielić obecne trzy budynki na więcej brył.

3) Aby zminimalizować koszty przebudowy proponuję (oczywiście po wcześniejszych ekspertyzach) dokonać nadbudowy nad istniejącymi budynkami, zamiast wykonywać wyburzenia.

4) Po wykonanej przebudowie omawiane trzy budynki byłyby dwu lub trzy piętrowe.

5) Wysoka Brama pozostanie dominantą na Placu Jedności Słowiańskiej (przebudowane budynki nie zdominują jej).

6) Podwyższenie istniejących budynków zwiększy ich powierzchnie użytkowe i pozwoli na pozostawienie w nich istniejących usług oraz dodanie nowych (posterunek policji, centrum aktywnego seniora, punkt obsługi mieszkańców)

Proszę o Państwa opinie na temat przestawionej koncepcji.

Adam Andrasz

Radny Rady Miasta Olsztyna

Czytaj więcej: Koncepcja radnego przebudowy przy Wysokiej Bramie w Olsztynie

Dyrektor Woj. Szp. w Olsztynie: limity NFZ sparaliżują SORy

Szczegóły

Opublikowano: poniedziałek, 20 kwiecień 2026 06:54

Dyrektorzy szpitali obawiają się, że wprowadzone przez NFZ od kwietnia limity badań wykonywanych tomografem i rezonansem mogą pogorszyć i tak trudną sytuację na SOR-ach. W ich ocenie to właśnie tam będą szukali pomocy pacjenci, którzy nie zmieszczą się w limicie badań. Dzisiaj zaczyna się tydzień protestów w szpitalach powiatowych, ktorym grozi upadek z powodu braku finansowania.

Dyrektor Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w Olsztynie Irena Kierzkowska powiedziała, że zmniejszenie dostępności badań dla pacjentów (tomograf, rezonans i badania endoskopowe) mogą pogorszyć sytuację na szpitalnych oddziałach ratunkowych. Zarówno w sensie organizacyjnym, jak i finansowym tych oddziałów.

Liczymy, że na SOR może przyjść w tym roku ok. 2 tys. pacjentów więcej niż w minionym roku. Bo gdzieś ci ludzie muszą się zbadać, więc przyjdą na SOR, na którym badania rezonansem i tomografem są dostępne

— oceniła Kierzkowska i powiedziała, że już teraz na SOR trafiają pacjenci, którzy powinni być obsłużeni przez lekarzy rodzinnych i poradnie specjalistyczne. Ponieważ chorzy nie mogą się na takie porady dostać, wybierają SOR. W ubiegłym roku na SOR w szpitalu wojewódzkim w Olsztynie trafiło 16 tys. pacjentów, którzy powinni być leczeni w poradniach i u lekarzy rodzinnych.

„Znowu SOR-y po prostu będą pękały w szwach”

Dyrektorzy szpitali już teraz notują zwiększony napływ pacjentów na SOR w okresach świątecznych, gdy przychodnie POZ kierują tam chorych.

Dla szpitali powiatowych oznacza to także dodatkowe obciążenia finansowe. Nie możemy sobie pozwolić na to, żeby robić nadwykonania i czekać rok na 50 proc. ich zapłaty — zaznaczyła.

Na SOR Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w Olsztynie też przychodzą pacjenci, którzy nie mogą uzyskać w rozsądnym terminie porad specjalistów.

W weekendy przyjmujemy i udzielamy mnóstwo porad okulistycznych i laryngologicznych, mimo że okulistyka i laryngologia nie są zakresami systemu ratownictwa medycznego. Ludzie po prostu przyjeżdżają z całego województwa, bo są kolejki i nie mogą się dostać do poradni. W weekend okulista dyżurujący na oddziale potrafi przyjąć 20 pacjentów ambulatoryjnych — powiedziała Kierzkowska i dodała, że „to się opłaca Funduszowi, bo SOR-y dostają opłatę zryczałtowaną”.

Koordynator Oddziału Okulistycznego w olsztyńskim szpitalu wojewódzkim dr Janusz Pieczyński powiedział, że „weekendowe dyżury są najcięższe fizycznie i psychicznie”.

„To spowoduje najdroższą diagnostykę”

Kierzkowska powiedziała, że zmniejszenie dostępności badań rezonansem i tomografem będzie też wydłużało czas hospitalizacji pacjenta.

Trafi do nas pacjent, który powie, że coś go boli, i bez wykonania tomografu czy rezonansu nie będziemy wiedzieli nawet, na jaki oddział go położyć. To spowoduje najdroższą diagnostykę, bo najdroższa diagnostyka jest w szpitalu. I docelowo NFZ na tym straci, bo tańsza diagnostyka jest przedszpitalna — powiedziałaKierzkowska.

Dodała też, że diagnostyka, którą pacjent może wykonać poza szpitalem, wydłuży też czas pobytu w szpitalu, gdy tymczasem NFZ zachęca, by szpitalne pobyty były jak najkrótsze.

Cała nasza misterna organizacja pracy może się posypać — obawia się dyrektorka szpitala wojewódzkiego w Olsztynie, który od kilku lat wdraża z sukcesami procedury maksymalnie skracające pobyt chorych w oddziałach szpitalnych. Dzięki skracaniu pobytów szpital jest w stanie udzielić porad większej liczbie pacjentów.

O obawach dyrektorów szpitali wiedzą regionalne oddziały NFZ. Podczas rozmowy z Radiem Olsztyn szef warmińsko-mazurskiego NFZ Andrzej Zakrzewski powiedział, że te obawy są na razie przedwczesne.

Trzeba pamiętać, że na badanie tomografem i rezonansem trzeba mieć wskazanie, więc to nie jest tak, że każdemu to badanie jest wykonywane — powiedział Zakrzewski.

Na ten rok w warmińsko-mazurski NFZ zapewnił finansowanie dla 180 tys. badań tomografem i rezonansem.

Jak zderzymy to z liczbą mieszkańców to znaczy, że każdy z nas raz na jakiś czas może się poddać temu badaniu — powiedział Zakrzewski.

Zmiana rozliczania części świadczeń diagnostycznychOd kwietnia zmienił się sposób rozliczania części świadczeń diagnostycznych wykonywanych ponad wartość umowy. Badania, które szpital będzie wykonywał ponad limit określony mu przez NFZ, będą opłacane według stawek degresywnych, tzn. 60 proc. dla badań endoskopowych oraz 50 proc. dla tomografii komputerowej i rezonansu magnetycznego.

Badania wykonane w pierwszym kwartale 2026 r. zostaną rozliczone jeszcze w 100 proc.

Zmiany nie obejmują m.in. dzieci i młodzieży do 18. roku życia, pacjentów onkologicznych mających kartę Diagnostyki i Leczenia Onkologicznego oraz osób objętych programem profilaktyki raka jelita grubego.

(pw)

Czytaj więcej: Dyrektor Woj. Szp. w Olsztynie: limity NFZ sparaliżują SORy