logodebata

JESTEŚMY ORGANIZACJĄ POŻYTKU PUBLICZNEGO. PROSIMY o 1,5% Wspomóż jedyny portal na Warmii i Mazurach, który nie boi się publikować prawdy o politykach i jest za to ciągany po sądach. Nigdy, przez 18 lat istnienia, nie dostaliśmy 1 grosza dotacji publicznej. Redaktorzy i autorzy są wolontariuszami. Nr konta bankowego Fundacji „Debata”: 26249000050000450013547512. KRS: 0000 337 806. Adres: 11-030 Purda, Patryki 46B

środa, kwiecień 15, 2026
  • Debata
  • Wiadomości
    • Olsztyn
    • Region
    • Polska
    • Świat
    • Urbi et Orbi
    • Kultura
  • Blogi
    • Łukasz Adamski
    • Bogdan Bachmura
    • Mariusz Korejwo
    • Adam Kowalczyk
    • Ks. Jan Rosłan
    • Adam Jerzy Socha
    • Izabela Stackiewicz
    • Bożena Ulewicz
    • Mariusz Korejwo
    • Zbigniew Lis
    • Marian Zdankowski
    • Marek Lewandowski
  • miesięcznik Debata
  • Baza Autorów
  • Kontakt
  • Jesteś tutaj:  
  • Start
  • Blogi
  • Adam Kowalczyk
  • Autonomia

Adam Kowalczyk

Autonomia

Szczegóły
Opublikowano: niedziela, 19 grudzień 2010 20:37

AK_02

"Czy uznajemy podmiotowość ludzi a więc i ich prawo do samookreślenia? Czy może człowiek jest tylko przedmiotem i jego osobiste odczucia nie mają tu nic do rzeczy? Czy, np. może ktoś głośno powiedzieć: Ja czuję się Ślązakiem, Niemcem, Żydem albo Eskimosem? Czy też to koś inny (kto?) powie, że to nie on o tym decyduje?"- pisze Adam Kowalczyk

 

 

Czytamy gazety, oglądamy sobie telewizję czy ściągamy pliki z internetu gdzie pełno informacji o różnych Baskach, Katalończykach, Szkotach chcących autonomii. Niektórym to nie wystarcza i domagają się niepodległości. Ponieważ my, Polacy, jesteśmy gołębiego serca więc na ogół sprzyjamy różnym Czeczenom czy innym takim. Najbardziej nas jednak boli ciężki los Polaków na Litwie.

Siedzą sobie rodacy na Wileńszczyznie i oczekują uznania ich odrębności narodowej na co Litwini nie bardzo chcą przystać. Dla nas, Polaków w Polsce, oczywiste jest, że należy im się przynajmniej jakaś forma autonomii. Wielu jest też takich, którzy uważają Wilno za polskie miasto i najchętniej przyłączyliby je do Polski. Na poparcie swoich oczekiwań przywołujemy argumenty historyczne, etniczne czy ekonomiczne. Nie zamierzam tu ich podważać.

Nie muszę dodawać, że dyskutanci odrzucają wszelkie posądzenia o egoizm narodowy i mentalność Kalego. Okazało się, że los zesłał nam okazję do sprawdzenia czy jesteśmy w stanie dać innym to czego sami od innych oczekujemy. Kilka lat temu powstał Ruch Autonomii Śląska. Do tej pory było o nim cicho bo nikt nie traktował go poważnie. Po ostatnich wyborach samorządowych okazało się, że bez niego na Śląsku rządzić trudno. Nagle postulaty autonomii nabrały mocy. Rodzi się pytanie czy możemy je zignorować? A może po prostu przyznać Ślązakom autonomię? Nie byłoby to pierwszy raz. Dziś już mało kto w Polsce wie, że przed II wojną światową województwo śląskie miało szeroką autonomię. Począwszy od roku 1920, a w praktyce od 1922, obowiązywał na Śląsku Statut Organiczny regulujący ustrój Śląska. Śląsk posiadał własny Sejm Śląski, własny Skarb Śląski itd. Do kompetencji władz lokalnych należały wszelkie sprawy z wyjątkiem polityki zagranicznej i obronności ale już policja i żandarmeria tak. Ze spraw drażliwych zastrzeżone było używanie języka polskiego i niemieckiego przez wszystkie urzędy i służby cywilne na terenie województwa. Jako ciekawostkę można podać fakt, że w 1931 roku Śląsk zaciągnął pożyczkę w USA bez pośrednictwa rządu RP. Ten stan rzeczy utrzymał się do 8 października 1939 roku kiedy to Adolf Hitler swoim dekretem zlikwidował województwo śląskie i wcielił je bezpośrednio do Niemiec. Ponieważ trudno wymagać żebyśmy uznawali dekrety okupacyjnych władz III Rzeszy za własne więc formalnie rzecz biorąc stan prawny z roku 1922 utrzymał się aż do wyzwolenia. Ponieważ kto jak kto, ale komuniści wszelkiej samodzielności szczerze nienawidzą, więc od razu po objęciu władzy zlikwidowali autonomię. Tak im się śpieszyło, że nie poczekali na zakończenie wojny i już 6 maja 1945 roku Krajowa Rada Narodowa swoim dekretem zniosła Statut Organiczny odbierając Ślązakom autonomię. Tyle historii.

A teraz musimy sobie odpowiedzieć na kilka ważnych pytań. Czy uznajemy podmiotowość ludzi a więc i ich prawo do samookreślenia? Czy może człowiek jest tylko przedmiotem i jego osobiste odczucia nie mają tu nic do rzeczy? Czy, np. może ktoś głośno powiedzieć: Ja czuję się Ślązakiem, Niemcem, Żydem albo Eskimosem? Czy też to koś inny (kto?) powie, że to nie on o tym decyduje? A co będzie jeśli duża grupa obywateli, np. połowa powie, że my uważamy się za Rosjan? Albo za Ukraińców? Czy mamy prawo im tego zabronić? Zwłaszcza jeśli tam gdzie mieszkają to mieszkają „od zawsze”?

Adam Kowalczyk

Tweet
Pin It
  • Poprzedni artykuł
  • Następny artykuł

Skomentuj

Komentuj jako gość

    0

    Biorą udział w konwersacji

    Komentarze (48)

    • Sortuj - najpierw najstarsze
    • Sortuj - najpierw najnowsze
    • Subskrybuj poprzez e-mail
    Pokaż poprzednie komentarze
    • Gość - Błażej Cichowski

      Odnośnik bezpośredni

      Dziękuję bardzo za mądry i wyważony głos w dyskusji.
      Jestem Ślązakiem oraz Polakiem, popieram RAŚ i nie potrafię wyobrazić sobie Śląska bez Polski tak jak i Polski bez Śląska. I tu dochodzę to zasadniczej kwestii którą chciałbym poruszyć. Autonomiczne Województwo Śląskie jak wiadomo istniało w latach dwudziestych minionego wieku. W czasach gdy autonomia była rozumiana jako samostanowienie na danym obszarze na podstawie odrębności i wyjątkowości. Czy mówimy o hiszpańskich okręgach autonomicznych sprzed wojny domowej i dyktatury Franco( mowa tu o Kraju Basków, Katalonii i Galicji) czy o Śląsku. Odrębność i wyjątkowość wynikającej z narodowości, języka, religii ale także rozwoju gospodarczego. Mówiąc wprost wtedy autonomia była wyróżnieniem specjalnym.

      Obecnie autonomię rozumie się jako samostanowienie każdej grupy zamieszkującej każdy region danego kraju, nie jest to specjalne wyróżnienie ale niezbywalne prawo ludności zamieszkującej określony obszar i poczuwającej się do odpowiedzialności. I nie jest to obszar narzucony przez kogokolwiek tylko wyznaczony przez mieszkańców którzy z danym regionem się utożsamiają. Mówiąc prosto: Mazurzy decydują o Mazurach, Warmiacy o Warmii, Ślązacy o Śląsku, Wielkopolanie o Wielkopolsce itd.

      Nikt nie chce odrywać od Polski terenów, nikt nie chce zmieniać ustroju państwa. Celem jest decentralizacja czyli przejęcie części uprawnień i obowiązków władzy centralnej przez władzę lokalną nie tylko przez Śląsk ale przez każdy region. Celem jest stworzenie państwa regionalnego. Państwa jak najbardziej unitarnego, państwa funkcjonującego podobnie jak Hiszpania czy Włochy gdzie jedność państwa nie koliduje ze samostanowieniem poszczególnych regionów.

      Nie chcę odrywać Śląska od Polski bo byłaby to potwarz dla mych przodków którzy walczyli w Powstaniach Śląskich. Chcę mieć prawo o decydowaniu o moim Śląsku ponieważ śmiem sadzić że trochę lepiej się orientuję w potrzebach mojego regionu niż panowie urzędujący 200 kilometrów od niego.

      około 15 lat(a) temu http://maps.google.com/maps?z=15&q=,
      0 Lubię Podziel się Krótki URL: Facebook Twitter Google Plus Odpowiedz
    • Gość - WiM

      Odnośnik bezpośredni

      \"Mówiąc prosto: Mazurzy decydują o Mazurach, Warmiacy o Warmii, Ślązacy o Śląsku, Wielkopolanie o Wielkopolsce itd. \" Tu bedzie mały problem. Ślązacy o Śląsku i Wielkopolanie o Wielkopolsce - OK. W stosunku do północno-wschodniej częsci Polski można co najwyżeć uzywać terminu \"Warmia i Mazury\". Rozimej ludności tu praktycznie nie ma. Mazurzy wyjechali już dawno do Niemiec, na Warmii to samo - nie uświadczysz tu prawdziwego Warmiaka, czującego swą \"odrębność\". Nas więc z tych rozważań wyłaczcie.

      około 15 lat(a) temu http://maps.google.com/maps?z=15&q=,
      0 Lubię Podziel się Krótki URL: Facebook Twitter Google Plus Odpowiedz
    • Gość - Robert

      Odnośnik bezpośredni

      @WiM

      Pochodzenie nie ma tu nic do rzeczy. Panu Błażejowi chodziło o Ślązaków jako mieszkańców Górnego Śląska (Opolszczyzny + zach. cześci Woj. Śl). Wyłączając względy etniczne, niektórym osobom nie podoba się oddawanie złotówek do Warszawy, które potem wracają w groszach. Skoro płacę podatki chce aby szły na moją okolicę.

      około 15 lat(a) temu http://maps.google.com/maps?z=15&q=,
      0 Lubię Podziel się Krótki URL: Facebook Twitter Google Plus Odpowiedz
    • Gość - Artur

      Odnośnik bezpośredni

      Niepojęte jest jak można na samo słowo Ślązak myśleć \"niemiec\". Na słowo \"autonomia\" (czyli większa samorządność ) mówić o przyłączeniu GŚ do Niemiec ! A na samą myśl o tym wszystkim krzyczeć \"zdrada!\". Bardzo dobry tekst panie Adamie. Mam nadzieję, że choć trochę ludzi zechce poczytać coś więcej o Górnym Śląsku, zanim cokolwiek zacznie krytykować. Wesołych Świąt życzę wszystkim !

      około 15 lat(a) temu http://maps.google.com/maps?z=15&q=,
      0 Lubię Podziel się Krótki URL: Facebook Twitter Google Plus Odpowiedz
    • Gość - WiM

      Odnośnik bezpośredni

      @Robert - Nie chodzi o pochodzenie. Ślaskość to coś żywego, ona mieszka w ludziach i wśród ludzi. Mazurskość i Warmińskośc to przeszłość, sztucznie podtrzymywana papierowa tradycja, taka skamielina. Amonity są dobre do oglądania w muzeum, głowonogów, które w tych skorupach kiedyś mieszkały już nie ożywisz...

      około 15 lat(a) temu http://maps.google.com/maps?z=15&q=,
      0 Lubię Podziel się Krótki URL: Facebook Twitter Google Plus Odpowiedz
    • Gość - Adam Kowalczyk

      Odnośnik bezpośredni

      @Robert
      No nie, na to nie ma zgody. Mazurskość i Warmińskość to przeszłość. Może dlatego, że je tak skutecznie tępiono po wojnie. Może dlatego, że tutejszy lokalny patriotyzm nie dotyczył odrębnie Warmii i Mazur lecz całych Prus Wschodnich. Ja zresztą osobiście wolę określenie po prostu Prusy bo ta część na zachód od Polski to była Branderburgia i to ona wniosła tak niebezpieczny element ekspansji do Prus.
      Znam wielu ludzi, którzy czuja to samo co ja. Patriotyzm regionalny pruski. Nie jest to coś przeciwstawnego patriotyzmowi polskiemu, wręcz przeciwnie, stanowi jego uzupełnienie. Może dlatego, że trudno jest być Polakiem \"w ogóle\" nie czując czegoś do miejsca, w którym się mieszka. Człowiek, który nie utożsamia się z tradycją miejsca, w którym mieszka, nawet nie zamierza jej poznać, jest okaleczony. Dla mnie jest on w najlepszym razie gościem, a w gorszym, gdy niszczy tradycję - zwykłym okupantem niegodnym pamięci tych co tu wcześniej mieszkali. Jest jak jak barbarzyńca, który po wtargnięciu pali bibliotekę nie wiedząc nawet jaką kulturę niszczy.

      około 15 lat(a) temu http://maps.google.com/maps?z=15&q=,
      0 Lubię Podziel się Krótki URL: Facebook Twitter Google Plus Odpowiedz
    • Gość - WiM

      Odnośnik bezpośredni

      @Adam Kowalczyk - patriotyzm regionalny pruski i warmiński to dwie zupełnie różne rzeczy. Nie bardzo do siebie pasują. Patriotyzm regionalny warmiński nie był patriotyzmem narodowym, etnicznym, ani państwowym. To było poczucie wyjątkowej, odrębnej historii, wspólnej religii oraz odrębności i autonomii. Warmia mówiła po polsku (na południu) i po niemiecku (północ) i zawsze uważała się za coś szczególnego, odrębnego od państwa, pod którego władaniem pozostawała. Biskupi starali się prowadzić własną polityką w Państwie Zakonnym. Pod rządami polskich królów udawało się jeszcze Warmii utrzymać autonomię, pod panowaniem pruskim ją zupełnie straciła i to od razu. Pruskość była przeciwieństwem i grabarzem warmińskości, warmińskość nie była równoznaczna z polskością (co wielu ludzi stara nam się wmówić). Wojska Jagiełły niosły na Warmię okupecję, śmierć, rabunek i zniszczenie, podobnie jak wojska Sowietów podczas ostatniej wojny. I jak to wszystko ze sobą pogodzić?

      około 15 lat(a) temu http://maps.google.com/maps?z=15&q=,
      0 Lubię Podziel się Krótki URL: Facebook Twitter Google Plus Odpowiedz
    • Gość - WiM

      Odnośnik bezpośredni

      Zapomniałem o Napoleonie, do wstawienia miedzy Jagiełłą a Sowietami, który pozostawił na Warmii wspomnienie zbrodniarza i rabusia.

      około 15 lat(a) temu http://maps.google.com/maps?z=15&q=,
      0 Lubię Podziel się Krótki URL: Facebook Twitter Google Plus Odpowiedz
    • Gość - Adam Kowalczyk

      Odnośnik bezpośredni

      Trudno to pogodzić tak jak trudno pogodzić ze sobą rzeźnickie metody rządzenia przez Piastów ze wzniosłą wizją państwa polskiego. Nawet później, jeszcze w XVII w. wyrzynanie jeńców nie było sporadyczne a i w czasie drugiej wojny światowej się zdarzało. I co, mam to ze sobą pogodzić? Świat i ludzie są najróżniejsi. Trzeba przyjąć to do wiadomości i pamiętać o wszystkim. Natomiast kontynuować trzeba rzeczy wybrane, najbardziej wartościowe a o reszcie przypominać ku przestrodze.
      Natomiast co do rządów pruskich. tak naprawdę to nie były rządy pruskie tylko brandenburskie. Po nieszczęsnej zgodzie na przejęcie sukcesji przez brandenburską linię Hohezollernów powstało państwo brandenbursko-pruskie. Ponieważ elektor brandenburski był lennikiem cesarza więc wolał powoływać się na Prusy gdzie po traktatach welwsko-bydgoskich z 1657 r. był władcą suwerennym. A po przeniesieniu stolicy do Berlina z dawnych Prus prawie nic nie zostało. Poczucie odrębności wschodniopruskiej było ciągle silne. Na tyle silne, że po zakończeniu I wojny światowej nadprezydent Prus Wschodnich Adolf von Batocki próbował doprowadzić do oderwania Prus Wsch. od Niemiec. Nie udało mu się i musiał opuścić urząd.
      W ogóle sprawy były mocno pomieszane. Żarliwi obrońcy polskiego języka i kultury na Warmii i na Mazurach jednocześnie byli wiernymi poddanymi pruskimi i w modzie było nadawanie dzieciom imion takich samych jakie miały dzieci króla Prus. Tu nic nie było takie oczywiste jak chcą to widzieć dzisiejsi nacjonaliści, zarówno polscy jak i niemieccy.

      około 15 lat(a) temu http://maps.google.com/maps?z=15&q=,
      0 Lubię Podziel się Krótki URL: Facebook Twitter Google Plus Odpowiedz
    • Gość - zygzak

      Odnośnik bezpośredni

      @Jarosław Pędziński
      \"woj. ślaskie wygenerowało ok 150 mld zł zysku dla skarbu państwa \"
      ...no ładnie, czyli z obliczeń wynika, że z samego tylko woj. Śląskiego każdy warszawiak ma średnio ok.60 tyś. zlotych zysku rocznie...to po co oni w ogóle pracują? :)

      około 15 lat(a) temu http://maps.google.com/maps?z=15&q=,
      0 Lubię Podziel się Krótki URL: Facebook Twitter Google Plus Odpowiedz

    Wyróżnione

    Lubiane

    System komentarzy oparty o Komento

    Komentarze

    zaraz będzie 2 lata wstecz na platformie zamówień publicznych
    Zobacz jakie premie dostali pr...
    5 godzin(y) temu
    ZGOK - 72 tysiące premii dla prezesa? Za to, że dostaliśmy śmierdzący problem odpadów bio? Już śmierdzi z pojemników, a nawet wiosny nie ma. Latem to ...
    Zobacz jakie premie dostali pr...
    9 godzin(y) temu
    Bo radny Andrasz nie robi politycznych konferencji. Zajmuje się drzewami, wiaduktami z AI, oczkami wodnymi, itp.
    Zobacz jakie premie dostali pr...
    12 godzin(y) temu
    Sprawdźcie spółki podlegające Marszałkowi Województwa. Tam może być ciekawiej. Chętnie też zobaczę jakie to były cele zarządcze i czy były zmieniane t...
    Zobacz jakie premie dostali pr...
    14 godzin(y) temu
    Zmarła prof. Nagięciowa, córka prof. Swianiewicza.
    Cześć Jej pamięci.
    Walczmy dalej o prawdę o Katyn...
    15 godzin(y) temu
    Dlaczego radny Andrasz nie zrobił w tej sprawie konferencji? Na szczęście jest radny Warot. Brawo
    Zobacz jakie premie dostali pr...
    18 godzin(y) temu

    Ostatnie blogi

    • Apel o optymizm na wypadek wojny Dwadzieścia rosyjskich dronów, które ostatnio wleciały do Polski wzbudziły u wielu moich rodaczek i rodaków głęboki niepokój, a często przerażenie… Zobacz
    • Barbarzyński atak "silnych ludzi" Tuska na praworządność Zbigniew Lis Motto Tuska: Będziemy stosować prawo, tak jak my je rozumiemy, czyli uchwałami Sejmu i rozporządzeniami zmieniać ustawy, wg zasady –… Zobacz
    • Co trzeba zrobić, żeby PiS wygrało kolejne wybory? Zbigniew Lis Wielu Polaków głosujących nie za opozycją, tylko przeciw PiS, nie zdaje sobie sprawy z konsekwencji ich decyzji oraz z powagi… Zobacz
    • Michał Wypij, Paweł Warot – komentarz osobisty Bogdana Bachmury Bogdan Bachmura Dużo łatwiej o krytykę osób, których nie darzymy sympatią, z którymi jesteśmy w sporze lub konflikcie. Ale tym razem jest… Zobacz
    • 1

    Najczęściej czytane

    • Wyborcza sporządziła listę osób do zwolnienia z pracy, związanych z PiS
    • PiS grozi prezydentowi Olsztyna referendum. Prezydent: Apeluję - działajmy wspólnie!
    • Starcie studentów UWM z europosłem Patrykiem Jakim: SAFE, OZE, Trump, Niemcy, imigracja
    • STANOWISKO W SPRAWIE PROJEKTU PLANU OGÓLNEGO GMINY GIETRZWAŁD
    • Spór o plan rozwoju Gietrzwałdu: stać się Lourdes czy strefą przemysłową?
    • Awantura w PiS-ie pomiędzy szefem partii w Szczytnie Żuchowskim a poseł Arent
    • Czy Katarzyna K. opłacała Iwonę Arent i wojewodę Mariana P.?
    • R. Zawadzki: "Nie byłem związany z Galwanotechniką w 2014 roku"
    • Tymiński ma pomóc Braunowi w wyborach na Warmii i Mazurach
    • Syn wojewody Radosława Króla (PSL) dostał pracę w starostwie olsztyńskim
    • B. poseł SLD Monika Falej zasiliła kadry WM Specjalnej Strefy Ekonomicznej
    • WIOŚ zawiadamia policję. Galwanotechnika w Mrągowie musi zamknąć kotłownię

    Wiadomości Olsztyn

    • Olsztyn

      • Zobacz jakie premie dostali prezesi spółek miejskich w Olsztynie

        2026-04-13 16:01:03

        Działacze olsztyńskiego PiSu skierowali pod adresem prezydenta Olsztyna Roberta Szewczyka szereg...

      • Syn wojewody Radosława Króla (PSL) dostał pracę w starostwie olsztyńskim

        2026-04-07 17:48:42

        Jak na standardy panujące w koalicji rządzącej, w tym w PSL, (np. artykuł w Wyborczej z 7 kwietnia...

      • PiS grozi prezydentowi Olsztyna referendum. Prezydent: Apeluję - działajmy wspólnie!

        Adam Jerzy Socha 2026-04-07 16:08:58

        Od tego, co odpowie prezydent Olsztyna Robert Szewczyk na przesłane pytania, szef miejskich...

    Wiadomości region

    • Region

      • Metropolita Warmiński poświęcił Muzeum Objawień w Gietrzwałdzie

        2026-04-12 13:58:52

        W niedzielę Miłosierdzia Bożego, 12 kwietnia, Metropolita Warmiński, abp ks. dr Józef Górzyński...

      • Awantura w PiS-ie pomiędzy szefem partii w Szczytnie Żuchowskim a poseł Arent

        Adam Jerzy Socha 2026-04-09 13:34:32

        Pełnomocnik PiS na powiat szczycieński Henryk Żuchowski wystosował na piśmie wniosek do prezesa...

      • Dlaczego niezameldowani w Olsztynie płacą więcej za parkowanie i bilet MPK?

        2026-04-08 19:33:21

        Starosta olsztyński Andrzeja Abako złozył wniosek do Rzecznika Spraw Obywatelskich o zbadanie...

    Wiadomości Polska

    • Polska

      • Walczmy dalej o prawdę o Katyniu

        2026-04-13 21:16:28

        W Dniu Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej na Cmentarzu Stare Powązki w Warszawie odbył się państwowy...

      • Dlaczego Tusk nie aresztował Nawrockiego, Kaczyńskiego i Mentzena?

        Adam Jerzy Socha 2026-04-11 19:51:50

        - Nie macie wrażenia, że ja czytam dzisiaj pięć punktów z nowej piątki Kaczyńskiego? – zapytał...

      • Na święta Zmartwychwstania Pańskiego życzymy Czytelniczkom i Czytelnikom odrodzenia wiary

        2026-04-04 11:47:43

        Na święta Zmartwychwstania Pańskiego życzymy Czytelniczkom i Czytelnikom odrodzenia wiary, że...

    O debacie

    • O Nas
    • Autorzy
    • Święta Warmia

    Archiwum

    • Archiwum miesięcznika
    • Archiwum IPN

    Polecamy

    • Klub Jagielloński
    • Teologia Polityczna

    Informacje o plikach cookie

    Ta strona używa plików Cookies. Dowiedz się więcej o celu ich używania i możliwości zmiany ustawień Cookies w przeglądarce.